Bệnh Viện FV - Niềm tin vào Y Đức

Hướng Dẫn Bệnh Nhân Phục Hồi Chức Năng Sau Phẫu Thuật Thay Khớp Gối

Nếu bệnh nhân có kế hoạch phẫu thuật thay khớp gối hoặc vừa mới trải qua phẫu thuật này, thì tài liệu này sẽ giúp cho bệnh nhân thấy được tầm quan trọng của chương trình phục hồi chức năng thích hợp, có thể giúp bệnh nhân chuẩn bị tốt cho cuộc phẫu thuật thay khớp gối cũng như giúp bệnh nhân sớm phục hồi khả năng di chuyển độc lập sau khi phẫu thuật và có sự hồi phục hiệu quả.

BỆNH NHÂN LÀM THẾ NÀO ĐỂ CẢI THIỆN TÌNH TRẠNG THỂ CHẤT TRƯỚC KHI PHẪU THUẬT THAY KHỚP GỐI?

Việc cải thiện tình trạng thể chất của bệnh nhân là một phần quan trọng giúp phẫu thuật thành công:

  • Giảm cân và có chế độ ăn uống cân bằng
  • Ngưng hút thuốc và uống rượu
  • Hãy tiếp tục hoạt động đều. Tập thể dục và vận động thường xuyên để giảm đau, tăng sức mạnh, khả năng hoạt động khớp, cũng như duy trì tim khỏe mạnh.
  • Chuẩn bị thể lực với chuyên viên vật lý trị liệu



CHUYÊN VIÊN VẬT LÝ TRỊ LIỆU CÓ THỂ GIÚP BỆNH NHÂN NHƯ THẾ NÀO TRƯỚC PHẪU THUẬT THAY KHỚP GỐI?

Chuyên viên vật lý trị liệu là người thích hợp nhất để giúp bệnh nhân lập một chương trình vận động thích hợp. Chương trình này có thể bắt đầu một vài tuần trước khi phẫu thuật.

Chuyên viên vật lý trị liệu sẽ giúp bệnh nhân thả lỏng khớp, làm mềm cơ chân cũng như hướng dẫn các bài tập, các hoạt động an toàn và hiệu quả để tăng cường khả năng thể chất của bệnh nhân. Khi thực hiện các bài tập, bệnh nhân có thể bắt đầu một cách chậm rãi vài phút trong một vài ngày, sau đó tăng dần lên đến 20 hoặc 30 phút mỗi ngày. Tập thể dục có thể mang lại lợi ích cho tim, phổi, hệ tuần hoàn và cơ của bệnh nhân. Chuyên viên vật lý trị liệu có thể đề nghị một số hoạt động không gây đau cho bệnh nhân bao gồm cả việc đi bộ (trên mặt đất hoặc trong nước), bơi lội hoặc đạp xe tại chỗ.

Trong quá trình chuẩn bị thể lực, bệnh nhân có thể được học cách sử dụng dụng cụ trợ giúp đi và cách chuẩn bị một môi trường an toàn tại nhà sẵn sàng cho bệnh nhân về ở ngay sau cuộc phẫu thuật.

TẠI SAO BỆNH NHÂN CẦN PHỤC HỒI CHỨC NĂNG SAU PHẪU THUẬT THAY KHỚP GỐI?

Phục hồi chức năng sau khi thay khớp gối là một phần quan trọng giúp phẫu thuật thành công. Phục hồi chức năng giúp bệnh nhân sớm trở lại với lối sống năng động và khỏe mạnh thông qua việc kiểm soát đau, kéo giãn và tăng sức mạnh, tăng cường khả năng vận động và hoạt động độc lập của bệnh nhân.

KHI NÀO BỆNH NHÂN NÊN BẮT ĐẦU CHƯƠNG TRÌNH PHỤC HỒI CHỨC NĂNG SAU PHẪU THUẬT?

Sau ngày phẫu thuật, bác sĩ phẫu thuật sẽ đề nghị bệnh nhân bắt đầu chương trình phục hồi chức năng hàng ngày dành cho bệnh nhân nội trú. Chương trình này sẽ giúp bệnh nhân:

  • Duy trì tư thế an toàn và thoải mái,
  • Kiểm soát đau và sưng ở khớp gối
  • Tập đứng lần đầu tiên và đi các bước đầu tiên với dụng cụ trợ giúp đi
  • Tăng cường vận động khớp và tăng sức mạnh các cơ
  • Tăng cường khả năng di chuyển và tự chủ
  • Chuẩn bị để trở về nhà và trở lại các hoạt động thường ngày

BỆNH NHÂN CÓ CẦN CÁC DỤNG CỤ HỖ TRỢ HOẶC THIẾT BỊ ĐẶC BIỆT SAU PHẪU THUẬT KHÔNG?

Dựa vào tình trạng của bệnh nhân, chuyên viên vật lý trị liệu sẽ cung cấp cho bệnh nhân các dụng cụ trợ giúp đi an toàn và phù hợp (cặp nạng, khung tập đi) để tự đi lại. Bệnh nhân sẽ sử dụng các dụng cụ này trong vài tuần cho đến khi phục hồi cơ chế lấy lại được dáng đi bình thường và không còn đau. Bệnh nhân phải sử dụng dụng cụ trợ giúp đi theo đề nghị của chuyên viên vật lý trị liệu.

Trước khi nhập viện, bệnh nhân nên sắp xếp lại môi trường trong nhà để sau khi xuất viện trở về nhà an toàn và thoải mái. Tốt nhất nên có phòng ngủ, phòng tắm và phòng khách trên cùng một tầng. Trong trường hợp không có, bệnh nhân có thể đặt tạm giường nằm cùng tầng với các tiện nghi nêu trên trong một thời gian ngắn. Nên dọn và cất đi các tấm thảm rời và gỡ bỏ dây điện ra khỏi lối đi. Đảm bảo phải có ghế ngồi cao, chắc chắn và có chỗ gác tay. Một vài dụng cụ cần thiết khác có thể được khuyến khích để tạo thêm sự thoải mái cho các sinh hoạt hàng ngày như bệ ngồi vệ sinh cao, và nhà vệ sinh có tay vịn an toàn, ghế tắm dùng trong bồn tắm hoặc phòng tắm.

Trong quá trình phục hồi chức năng, bệnh nhân có thể trở lại với các hoạt động thường ngày mà không cần dùng bất kỳ dụng cụ nào.

BỆNH NHÂN NÊN ĐỐI PHÓ VỚI CƠN ĐAU NHƯ THẾ NÀO?

Bí quyết để điều trị cơn đau của bệnh nhân là xử trí trước khi cơn đau trở lại.

Chuyên viên vật lý trị liệu sẽ giúp bệnh nhân kiểm soát cơn đau trong thời gian phục hồi bằng hàng loạt các kỹ thuật không dùng thuốc như:

  • Chương trình liệu pháp chườm lạnh và liệu pháp chườm lạnh có áp lực
  • Cách đặt tư thế chân và các bài tập
  • Vận động khớp chủ động
  • Máy tập khớp gối thụ động liên tục để tăng vận động khớp gối và sự trao đổi chất
  • Máy kích thích thần kinh qua da (TENS) kiểm soát cơn đau cấp tính và mãn tính khi cần thiết.

BỆNH NHÂN CÓ THỂ LÀM GÌ ĐỂ CẢI THIỆN PHỤC HỒI?

Sự hồi phục của bệnh nhân sẽ tiến triển từng ngày và chuyên viên vật lý trị liệu sẽ hướng dẫn bệnh nhân tăng khả năng tham gia vào quá trình phục hồi chức năng. Việc này bao gồm:

  • Các bài tập theo đề nghị của chuyên viên vật lý trị liệu. Không tập quá sức,
  • Kiểm soát cơn đau trước và sau khi tập bằng cách sử dụng túi chườm đá không quá 20 phút từ 4 đến 6 lần một ngày,
  • Kiểm soát sưng bằng cách nâng cao chân
  • Thay đổi tư thế khớp gối thường xuyên, luân phiên thực hiện gập gối tối đa và duỗi gối hoàn toàn
  • Đi bộ theo hướng dẫn của chuyên viên vật lý trị liệu để tránh cứng khớp,
  • Mang vớ áp lực theo đề nghị của bác sĩ.

BỆNH NHÂN NÊN THỰC HIỆN BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA NÀO SAU PHẪU THUẬT THAY KHỚP?

Tuân theo các hướng dẫn của bác sĩ phẫu thuật và chuyên viên vật lý trị liệu.

  • Không đặt sức nặng lên chân phẫu thuật nhiều hơn hướng dẫn của bác sĩ phẫu thuật và chuyên viên vật lý trị liệu.
  • Không giữ khớp gối gập ở biên độ giữa và xoay ngoài. Giữ khớp gối thẳng hoàn toàn hoặc gập hoàn toàn.
  • Không xoay gối khi chuyển hướng cơ thể. Khi nằm ngủ ở bên khỏe, đặt gối bên dưới chân phẫu thuật.
  • Không ngồi bắt chéo chân
  • Đi cầu thang theo hướng dẫn của chuyên viên vật lý trị liệu
  • Không nâng vật nặng
  • Luôn sử dụng các dụng cụ trợ giúp cho đến khi chuyên viên vật lý trị liệu xác nhận sự tiến bộ của bệnh nhân.

BỆNH NHÂN CÓ NGUY CƠ TÉ NGÃ KHÔNG?

Sau phẫu thuật thay khớp gối, chân của bệnh nhân sẽ yếu và đứng lên chưa vững. Bệnh nhân có nguy cơ té ngã. Để hạn chế nguy cơ té ngã, bệnh nhân nên:

  • Tránh sàn nhà ướt
  • Mang giày cao su vừa chân
  • Trang bị đủ ánh sáng trong phòng tắm, hành lang, phòng ngủ khi di chuyển vào ban đêm
  • Thay đổi tư thế thường xuyên để tránh mỏi khớp
  • Đảm bảo điện thoại trong tầm tay bệnh nhân
  • Yêu cầu người hỗ trợ nếu bệnh nhân cảm thấy chóng mặt hoặc mệt mỏi
  • Tuân theo các hướng dẫn của chuyên viên vật lý trị liệu

BỆNH NHÂN CÓ CẦN TIẾP TỤC CHƯƠNG TRÌNH PHỤC HỒI CHỨC NĂNG SAU KHI XUẤT VIỆN KHÔNG?

Khi xuất viện, bác sĩ phẫu thuật sẽ cho y lệnh để bệnh nhân tiếp tục điều trị phục hồi chức năng với sự giám sát. Tùy thuộc vào tình trạng bệnh nhân, chương trình điều trị phục hồi cho bệnh nhân ngoại trú sẽ mất vài tuần để bệnh nhân được phục hồi hoàn toàn, bao gồm cả phục hồi dáng đi bình thường cũng như trở lại các hoạt động ở mức độ cao. Chương trình phục hồi chức năng ngoại trú sẽ được phối hợp với chương trình tập luyện toàn diện tại nhà phù hợp với nhu cầu của bệnh nhân. Bệnh nhân đừng ngần ngại trao đổi với chuyên viên vật lý trị liệu để thực hiện chương trình phục hồi tốt nhất.

KHI NÀO BỆNH NHÂN SẼ TRỞ LẠI VỚI CÁC HOẠT ĐỘNG?

Việc này sẽ tùy thuộc vào loại công việc của bệnh nhân. Bệnh nhân có thể cần nghỉ làm việc từ 4 đến 6 tuần. Bệnh nhân có thể trao đổi với bác sĩ phẫu thuật và chuyên viên vật lý trị liệu nhằm đảm bảo thời gian và tình trạng tốt nhất để trở lại với công việc.

Để duy trì sức khỏe sau phẫu thuật, bệnh nhân được khuyến khích tham gia vào các hoạt động thể chất nhẹ. Các hoạt động này bao gồm đi bộ, bơi lội, đạp xe, thái cực quyền, đánh gôn, thể dục dưới nước. Đề nghị không thực hiện các hoạt động thể chất nặng như chạy bộ, quần vợt, bóng rổ, bóng đá, thể dục nhịp điệu và nhảy.

Bệnh nhân không được lái xe hơi hoặc xe máy trong khi dùng thuốc giảm đau hoặc dùng nạng. Thông thường, bệnh nhân có thể bắt đầu lái xe trở lại sau bốn đến sáu tuần. Vui lòng trao đổi với bác sĩ phẫu thuật trước khi lái xe trở lại. Nếu được phép, bệnh nhân có thể lái xe hơi hoặc xe máy theo các biện pháp phòng ngừa do chuyên viên vật lý trị liệu đề nghị.

KHI NÀO BỆNH NHÂN NÊN LIÊN LẠC VỚI CHUYÊN VIÊN VẬT LÝ TRỊ LIỆU?

Trong hoặc sau chương trình phục hồi chức năng, bệnh nhân đừng ngần ngại liên hệ với chuyên viên vật lý trị liệu khi:

  • Chương trình tập luyện làm đau tăng thêm,
  • Bệnh nhân muốn thay đổi hoặc tăng chương trình tập luyện
  • Bệnh nhân dự kiến hoạt động thể thao mới
Để biết thêm thông tin, vui lòng liên hệ: Bệnh viện FV – Khoa Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng – Tầng 1
Email: rehabilitation@fvhospital.com
Số ĐT trực tiếp: (028)54 33 33 40
Số ĐT tổng đài: (028)54 11 33 33, máy nhánh 1085 hoặc 1485