Hàm giả mới mà bạn vừa nhận dùng để thay thế cho các răng đã mất. Chúng sẽ giúp khôi phục khả năng nâng đỡ hàm, tăng cường chức năng ăn nhai và cải thiện về mặt thẩm mỹ. Tài liệu này cung cấp các thông tin hỗ trợ bạn trong việc điều chỉnh để thích nghi với hàm giả mới.
- Dentures: Hàm giả
- Partial dentures: Hàm giả bán phần
- Full dentures: Hàm giả toàn phần
Có 2 loại hàm giả:
- Hàm giả bán phần giúp lấp đầy các khoảng trống do bị mất răng
- Hàm giả toàn phần (hoặc toàn hàm) giúp phục hồi toàn bộ răng bị mất ở hàm trên hoặc hàm dưới hoặc cả hai.
Làm quen với hàm giả mới
Trong vài tuần đầu, hàm giả mới có thể làm bạn cảm thấy cồng kềnh và lạ lẫm. Tuy nhiên, bạn sẽ quen dần với nó sau đó. Việc lắp và tháo hàm giả cần được tập luyện. Bạn cần ít nhất một tuần đến 10 ngày để có thể cảm nhận hàm giả như một phần cơ thể của mình.
Độ khít hàm giả trên
Hàm giả bán phần có thể làm bạn cảm thấy vướng víu hoặc cồng kềnh. Điều này là bình thường, vàdần dần bạn sẽ quen với việc đeo nó. Lúc đầu, bạn được yêu cầu đeo hàm giả mọi lúc. Mặc dù điều này có thể không thoải mái nhưng đó là cách nhanh nhất để xác định các vị trí cần điều chỉnh.
Độ khít hàm giả dưới
Không giống như hàm giả trên có toàn bộ vòm miệng tạo nên bề mặt để lưu giữ hàm, hàm giả dưới chỉ dựa vào sống hàm để giữ hàm giả ổn định ở đúng vị trí. Nguyên nhân là do khoang lưỡi đã giới hạn diện tích bề mặt mà hàm giả có thể dựa vào. Như vậy, hàm giả dưới ít được lưu giữ hơn nếu không còn răng tự nhiên hoặc không sử dụng cấy ghép implant làm neo chặn. Do đó, nếu không thể tái tạo răng tự nhiên làm neo chặn thì nên cấy ghép implant để hỗ trợ hàm giả dưới. Tuy nhiên, nếu đây không phải là một lựa chọn khả thi, bạn có thể cần dùng keo dán hàm giả để giữ hàm dưới ở đúng vị trí nhằm giảm thiểu tình trạng lỏng lẻo, dịch chuyển và/hoặc rơi (bong sút) hàm giả trong khi thực hiện chức năng.
Răng của hàm giả
Vì hàm giả toàn phần dựa vào mô mềm (không phải răng hoặc xương) để nâng đỡ nên răng của hàm giả bị hạn chế về khả năng thực hiện chức năng. Răng cửa dùng để đảm bảo tính thẩm mỹ và phát âm hơn là ăn nhai. Nếu có cả hàm giả toàn phần trên và dưới, nên dùng răng sau hàm giả để ăn nhai. Ví dụ, việc cố gắng dùng răng trước hàm giả để cắn bánh mì sandwich có thể làm rơi hàm giả ra khỏi miệng vì chúng không được neo chặn vào bất cứ thứ gì ngoài mô mềm và do đó, hàm giả có thể di chuyển khi tác động quá nhiều áp lực lên phía trước thay vì phía sau.
Khó chịu
Những thay đổi ở miệng: bạn có thể có một số triệu chứng thường gặp sau đây khi đeo hàm giả:
- Sưng tức thì
- Khó nuốt
- Tăng tiết nước bọt (dư thừa nước bọt)
- Hôi miệng
- Chảy máu ít
- Khó chịu
- Khó nhai
- Nói không rõ.
Tất cả các triệu chứng nói trên sẽ được giải quyết khi bạn quen dần với hàm giả mới và được nha sĩ điều chỉnh.
Hầu hết mọi người đều thích nghi tốt với hàm giả mới cho dù đã từng có hàm giả hay chưa. Nếu hàm giả gây quá nhiều áp lực lên một vị trí nào đó, thì nơi đó sẽ đau. Các vị trí đau có thể xuất hiện từ 24 đến 48 giờ sau lần đeo hàm giả đầu tiên. Nha sĩ sẽ điều chỉnh hàm giả sao cho thật vừa vặn và dễ chịu. Các vị trí đau có thể mất đến một tuần để khỏi. Sau khi điều chỉnh, nha sĩ khuyên bạn nên tháo hàm giả ra khỏi miệng trước khi đi ngủ và lắp lại vào buổi sáng. Nếu không thể gặp nha sĩ ngay lập tức, bạn nên giảm hoặc ngừng đeo hàm giả và đeo lại trước lịch tái khám 2-3 ngày.
Đeo hàm giả
Bạn có thể đeo hàm giả cả ngày, và chỉ lấy ra để vệ sinh sau bữa ăn. Tuy nhiên, cần tháo hàm giả trước khi đi ngủ (luôn bảo quản trong hộp có nước lạnh). Điều này giúp nướu được nghỉ ngơi và tăng cường sức khỏe răng miệng. Nếu bạn cảm thấy lo lắng về việc tháo hàm giả, vui lòng trao đổi với nha sĩ.
Nói chuyện với hàm giả mới
Giọng nói của bạn có thể bị thay đổi lúc đầu và bạn cần tập phát âm một số từ nhất định. Tuy nhiên, bạn sẽ nói bình thường trở lại trong vòng 1 hoặc 2 tuần. Để đẩy nhanh quá trình này, nên tập đọc to các tờ báo hoặc tạp chí.
Ăn uống với hàm giả mới
Răng của hàm giả khác với răng tự nhiên ở chỗ chúng nằm trên nướu (mô mềm) chứ không được cắm vào xương hàm (mô cứng). Theo ước tính, răng tự nhiên có thể chịu lực nhai gấp 6 lần trở lên so với răng của hàm giả. Vì vậy, chức năng ăn nhai giảm rõ rệt so với răng tự nhiên. Tình trạng khó ăn nhai một cách hiệu quả trong các bữa ăn đầu tiên là điều bình thường.
Nên bắt đầu với thức ăn mềm và dần dần chuyển sang thức ăn cứng hơn. Bạn có thể cắt thức ăn thành những miếng nhỏ trước khi đặt chúng lên vùng răng phía sau hàm giả để nhai, nên sử dụng răng ở cả hai bên khi ăn nhaiđể tránh làm nhấc (sút) hàm giả. Bạn có thể ăn chậm với một lượng nhỏ mỗi lần. Bạn sẽ mất thời gian và cần kiên nhẫn để học cách sử dụng hàm giả mới.
Tránh cắn bằng răng cửa (như cắn quả táo) vì sẽ làmphía sau hàm giả nhấc lên (bị sút ra), khiến hàm giả rơi ra khỏi miệng.
Tránh dùng thức ăn dính và cứng.
Luôn rửa kỹ hàm giả trước khi lắp vào miệng sau mỗi bữa ăn.
Chăm sóc hàm giả
Luôn giữ miệng và hàm giả càng sạch càng tốt. Nếu không, có thể gây tổn thương nướu.
Vệ sinh
Cần vệ sinh hàm giả hàng ngày để tránh tích tụ các mảnh vụn thức ăn, vết ố và vôi (cao) răng. Chúng có thể gây ra các vấn đề về thẩm mỹ (vết dính dơ), mùi hôi miệng, kích ứng nướu và nhiễm trùng. Các mảnh vụn thức ăn bị mắc kẹt dưới hàm giả có thể gây viêm và đau.
Bạn nên tháo và vệ sinh hàm giả sau mỗi bữa ăn để tránh tích tụ các mảnh vụn thức ăn.
Vệ sinh hàm giả bằng bàn chải chuyên dành cho hàm giả hoặc bàn chải mềm với kem đánh răng chuyên dành cho hàm giả (hoặc nước xà phòng thông thường) dưới vòi nước ấm đang chảy (tránh dùng nước nóng). Không dùng kem đánh răng có chất mài mòn hoặc kem đánh răng dành cho người hút thuốc, vì chúng có thể làm trầy xước hàm giả, từ đó dễ tích tụ các mảnh vụn, vết ố và cao răng.
Thuốc vệ sinh hàm giả có thể được sử dụng, nhưng chỉ sau khi đã chà sạch hàm giả.
Hàm giả sẽ bị trơn khi ướt và có thể bị gãy, vì vậy luôn chải hàm giả bên trên chậu nước hoặc trên tấm khăn để tránh lỡ tay đánh rớt.
Nếu bạn làm rơi và làm hỏng hàm giả, KHÔNG nên cố gắng tự sửa chữa.
Khi lấy hàm giả ra khỏi miệng, nên bảo quản chúng trong nước sạch. Việc này giúp thành phần nhựa không bị khô, cong vênh và mất hình dạng.
Ngâm hàm giả
Bạn có thể sử dụng các viên vệ sinh hàm giả (như Polident) hoặc dung dịch vệ sinh hàm giả để ngâm, giúp làm bong và loại bỏ vết ố và cặn bã, giữ cho hàm giả sạch sẽ. Tuy nhiên, tránh ngâm hàm giả trong dung dịch qua đêm. Chỉ nên ngâm hàm giả trong vòng 10 phút từ 1 đến 2 lần/tuần là đủ.
Không nên ngâm hàm giả được làm bằng khung kim loại vì có thể làm hỏng kim loại. Chúng có thể được vệ sinh hiệu quả bằng bàn chải mềm và nước xà phòng ấm. Tránh ngâm nếu hàm giả có lớp đệm mềm vì một số sản phẩm có thể làm hỏng lớp đệm. Chúng cũng có thể được vệ sinh bằng bàn chải.
Chăm sóc miệng và bảo trì hàm giả
Đối với hàm giả bán phần, cần chăm sóc kỹ răng và nướu. Ngay cả với hàm giả toàn phần, bạn cũng cần chăm sóc răng miệng thật tốt.
Chải vòm miệng cũng như nướu và lưỡi bằng bàn chải mềm 2 lần/ngày. Điều này giúp loại bỏ các mảng bám và cải thiện sức khỏe chung cho răng miệng.
Để hàm giả ở ngoài qua đêm hoặc ít nhất 6 giờ mỗi ngày để nướu được nghỉ ngơi. Trong một số trường hợp, nếu cơ hoặc hàm cần hàm giả hỗ trợ thì nên đeo khi ngủ.
Bạn có thể sử dụng cốc đựng để bảo quản hàm giả qua đêm.
Nếu làm hàm giả tức thì hoặc trong vòng 2-6 tháng sau khi nhổ răng: sống hàm có thể bị teo hoặc co lại, dẫn đến tình trạng lỏng hàm giả. Vì vậy, có thể cần dùng keo dán hoặc lớp đệm cho hàm giả.
Giữ hàm giả bán phần và răng tự nhiên còn lại thật sạch sẽ để phòng ngừa các bệnh về nướu và sâu răng.
Đối với hàm giả bán phần có móc kim loại, cần đặc biệt cẩn thận khi tháo lắp để không gây áp lực lên các răng còn lại. Nên duy trì lịch vệ sinh răng miệng mỗi 3 tháng hoặc 6 tháng một lần để giữ cho các răng còn lại sạch sẽ và khỏe mạnh.
Đối với hàm giả toàn phần, cần quay trở lại khoa Nha để tái khám mỗi năm một lần.
Lịch tái khám
Lịch hẹn đầu tiên sau khi nhận hàm giả mới rất quan trọng. Nha sĩ sẽ điều trị các vị trí đau, chỉnh khớp, đánh giá lại phát âm, kiểm tra độ lỏng lẻo hoặc thực hiện các điều chỉnh cần thiết khác tại thời điểm đó.
Bạn có thể cần tái khám nhiều lần cho đến khi cảm thấy thoải mái hoàn toàn khi mang hàm giả. Hàm giả không phải là điều trị cuối cùng. Nướu của bạn có thể thay đổi hoặc tụt xuống. Nha sĩ cần thăm khám và điều trị định kỳ.
Điều chỉnh, đệm hàm và thay mới
Theo thời gian sẽ có những thay đổi về răng miệng như mất xương, tụt nướu và mòn răng. Những thay đổi này sẽ làm cho hàm giả không còn vừa vặn, từ đó gây hại cho nướu và xương, dẫn đến các tổn thương liên tục và/hoặc lỏng hàm giả. Nếu xảy ra tình trạng này, hàm giả toàn phần/bán phần sẽ lỏng lẻo và cần điều chỉnh, đệm hàm hoặc thay mới.
Đeo hàm giả toàn phần/bán phần không vừa vặn trong thời gian dài nhưng không điều chỉnh có thể gây ra tình trạng mất xương nặng và các bệnh răng miệng rất nghiêm trọng.
Điều chỉnh hàm giả
Hàm giả không vừa vặn phải được nha sĩ điều chỉnh. Hàm giả kém vừa vặn có thể gây nhiều vấn đề khác nhau, như đau hoặc nhiễm trùng. Bạn nên đến gặp nha sĩ ngay lập tức nếu hàm giả lỏng lẻo, và cũng nên duy trì lịch tái khám định kỳ.
Bạn có thể gây tổn hại nặng cho hàm giả và sức khỏe của mình khi cố gắng điều chỉnh hoặc sửa chữa hàm giả. Nếu hàm giả bị gãy, nứt hoặc mẻ, hoặc nếu một trong các răng bị lung lay, hãy gọi cho nha sĩ ngay lập tức. Trong nhiều trường hợp, nha sĩ có thể thực hiện các điều chỉnh hoặc sửa chữa cần thiết, thường là trong cùng một ngày. Những sửa chữa phức tạp có thể cần gửi hàm giả đến phòng labo nha khoa hoặc cần thay mới.
Đệm hàm và thay mới hàm giả
Theo thời gian, hàm giả cần được đệm hàm, thay toàn bộ nền hàm hoặc làm lại do hao mòn thông thường. Nha sĩ sẽ sử dụng hàm giả hiện có để đệm hàm hoặc thay toàn bộ nền hàm. Hàm giả cần được thay thế nếu lỏng lẻo và có dấu hiệu mòn răng đáng kể. Nguyên nhân là do cấu trúc miệng thay đổi tự nhiên theo tuổi tác. Nướu và xương bên dưới có thể co lại, làm cho hàm giả bị lỏng. Nên thay mới hàm giả bị mòn hoặc kém vừa vặn trước khi chúng bắt đầu gây ra các vấn đề.
Phí điều chỉnh, đệm hàm và thay mới hàm giả sau khi giao 1 tháng không bao gồm trong gói hàm giả.
Khi cần gọi cho chúng tôi
Hầu hết mọi người đều cảm thấy hơi khó chịu khi bắt đầu đeo hàm giả mới, nhưng bạn hãy gọi ngay cho chúng tôi nếu:
- Phản ứng với thuốc
- Hàm giả cọ xát và gây đau
- Cần điều chỉnh khớp cắn sau khi hàm giả ổn định
- Hàm giả sẽ lỏng lẻo theo thời gian. Những người đeo hàm giả sẽ có những thay đổi ở xương hàm và nướu. Những thay đổi này làm cho hàm giả vừa vặn trở nên lỏng lẻo và cần đệm hàm. Đeo hàm giả không vừa vặn có thể gây ra tình trạng mất xương nặng và các bệnh răng miệng nghiêm trọng.
