Thông tin về gây mê cho Bệnh nhi

GÂY MÊ VÀ BÁC SĨ GÂY MÊ?

Gây mê là gì? Từ “gây mê” có nghĩa là “mất cảm giác”. Gây mê toàn thân đảm bảo cho con bạn không còn ý thức và cảm giác đau trong suốt quá trình tầm soát, kiểm tra hoặc phẫu thuật. Gây mê toàn thân là trạng thái mất ý thức có kiểm soát và không cảm thấy đau đớn. Thuốc mê là những loại thuốc ở thể hơi hoặc ở dạng tiêm chích được sử dụng để khởi mê và duy trì mê. Các bác sĩ gây mê sẽ cho thuốc mê và chăm sóc sức khỏe của con bạn suốt quá trình phẫu thuật. Họ cũng là người theo dõi sát sao sự giảm đau của con bạn sau phẫu thuật.

Bạn và con bạn có thể chọn lựa thuốc mê và những thuốc khác. Đôi khi có những lý do y khoa về cách thực hiện thủ thuật theo một cách nào đó – những điều này sẽ được giải thích cho bạn. Bác sĩ chỉ thực hiện gây mê khi bạn hiểu và đồng ý với những gì đã được dự tính. Ý muốn của bạn và của con bạn rất quan trọng. Chúng tôi muốn cùng thảo luận với bạn để sự chăm sóc tốt nhất có thể cho con bạn và gia đình.

CHUẨN BỊ

Có nhiều điều bạn có thể làm để chuẩn bị cho con bạn đến bệnh viện. Tất cả con trẻ (trừ những bé quá nhỏ để hiểu) phải được cho biết là :

  • Chúng sắp vào bệnh viện.
  • Chúng sẽ chịu phẫu thuật hoặc kiểm tra.
  • Một vài thông tin cơ bản về những gì sẽ xảy ra khi chúng vào bệnh viện.

Mọi thứ đều phải được giải thích cho con bạn theo cách mà chúng có thể hiểu được. Bệnh viện FV có nhân viên có thể giải thích và khuyến khích cho trẻ thảo luận qua các trò chơi.

Thời điểm

  • Trẻ con từ 2 đến 3 tuổi phải được thông báo 2 – 3 ngày trước và thông báo một lần nữa vào ngày nhập viện.
  • Trẻ em từ 4 đến 7 tuổi phải được thông báo 4 – 7 ngày trước ngày nhập viện.

Những trẻ em lớn hơn thường sẽ tham gia vào quyết định phẫu thuật hoặc kiểm tra và thảo luận một vài tuần trước ngày nhập viện.

Nếu bạn và con bạn muốn đi xem lầu trại và phòng mổ, hãy vui lòng cho chúng tôi biết.

Một vài gợi ý cho bạn những gì phải nói với bé …

  • Giải thích rằng phẫu thuật hoặc kiểm tra sẽ giúp con bạn thấy khỏe hơn.
  • Dùng từ ngữ đơn giản để con bạn hiểu.
  • Khuyến khích con bạn nói và hỏi về cuộc phẫu thuật. Sách, trò chơi và truyện có thể hỗ trợ.
  • Hãy cho con bạn biết về thời gian – khi nào thì con bạn sẽ được phẫu thuật hoặc kiểm tra và con bạn sẽ ở lại bệnh viện bao lâu?

Nếu con bạn sẽ ở qua đêm tại bệnh viện, hãy cho chúng biết bạn có ở lại hay không? Bệnh viện FV cung cấp giường cho bố mẹ (giường xếp) gần giường của trẻ.

Nếu bạn không ở lại với con bạn được, thì điều quan trọng là bạn phải giải thích cho chúng khi nào bạn có thể vào thăm.

Con bạn có thể phụ vào việc xếp quần áo và quyết định mang theo áo ngủ và đồ chơi nào.

Vui lòng cho chúng tôi biết trước bất cứ yêu cầu đặc biệt nào của con bạn, chúng tôi sẽ hỗ trợ tối đa.

Vui lòng gọi điện thoại cho chúng tôi nếu con bạn nhiễm ho hoặc lạnh nghiêm trọng, hoặc tiếp xúc với bệnh thủy đậu không lâu trước ngày phẫu thuật hoặc kiểm tra.

VÀO NGÀY NHẬP VIỆN

Thăm khám trước phẫu thuật

Bạn sẽ gặp bác sĩ gây mê trước khi nhập viện hoặc bác sĩ sẽ đến gặp bạn tại lầu trại trước khi thực hiện qui trình để thảo luận về phương pháp gây mê của con bạn.

Bác sĩ gây mê cần biết tình trạng sức khỏe của con bạn, những trải nghiệm gây mê trước đây, bất cứ loại thuốc nào mà con bạn đang dùng và bất cứ dị ứng nào mà con bạn có thể gặp.

Đây là thời điểm tốt để nói về bất cứ những trải nghiệm nào trước đây mà con bạn đã có với tiêm chích hoặc với bệnh viện, hoặc với bất cứ mối quan tâm nào của bạn về điều này.

Liệt kê danh sách những câu hỏi bạn muốn hỏi sẽ giúp ích cho bạn.

Những câu hỏi có thể bạn sẽ muốn hỏi bác sĩ gây mê:

  • Hỏi Ai sẽ là người thực hiện gây mê cho con tôi?
  • Hỏi Bác sĩ đề xuất loại gây mê nào?
  • Hỏi Bác sĩ có thường thực hiện loại gây mê này không?
  • Hỏi Những rủi ro của loại gây mê này?
  • Hỏi Con tôi có rủi ro đặc biệt nào không? Hỏi Con tôi sẽ cảm thấy như thế nào sau đó?

Bác sĩ gây mê sẽ có thể gặp bạn trước khi nhập viện hoặc đến gặp bạn trên lầu trại và có thể không phải luôn luôn là cùng một bác sĩ gây mê cho con bạn, nhưng thông tin mà bạn cung cấp sẽ được chuyển cho họ.

Hoãn phẫu thuật hoặc kiểm tra

Đôi khi, bác sĩ gây mê có thể phát hiện một vấn đề nào đó về con bạn và sẽ an toàn hơn nếu không thực hiện thủ thuật vào ngày đó. Điều này có thể xảy ra nếu con bạn bị cảm lạnh, bị phát ban hoặc đã ăn quá gần với thời gian thực hiện thủ thuật.

Không ăn và uống – Nhịn ăn (‘Không có cái gì qua đường miệng’)

Bệnh viện sẽ hướng dẫn bạn rõ ràng về việc nhịn ăn và việc tuân thủ hướng dẫn này là quan trọng. Nếu có bất cứ thức ăn hoặc loại nước nào trong dạ dày của con bạn trong khi thực hiện gây mê, thì những chất này có thể bị trào ngược lên thành sau cổ họng, tràn vào và gây thương tổn nặng cho phổi của trẻ.

Trừ phi bác sĩ phẫu thuật có những quyết định khác, sau đây là những thời gian qui định tối thiểu mà con bạn được ăn hoặc uống bất cứ thứ gì:

  • 6 giờ trước trước phẫu thuật con bạn có thể ăn nhẹ, một ly sữa hoặc nước uống có ga. Trẻ có thể bú bình bằng sữa công thức.
  • 4 giờ trước phẫu thuật đối với bé được bú mẹ.
  • Có thể uống nước có ga trong suốt; không được uống sữa, nước ép trái cây và nước súp.

Thuốc tiền mê

Thuốc tiền mê (premed) là tên của các thuốc đôi khi được cho trước khi gây mê. Một vài loại thuốc tiền mê giúp con bạn thư giãn, và một vài loại khác được cung cấp vì những lý do khác (xem bên dưới).

Không phải mọi đứa trẻ đều cần thuốc tiền mê. Tùy theo loại phẫu thuật và tình trạng của con bạn, bác sĩ gây mê và bạn có thể cùng quyết định xem con bạn có cần thuốc tiền mê không.

Nếu con bạn cần thuốc tiền mê, thì thường là dưới dạng lỏng. Đôi khi cần phải tiền mê qua đường tiêm chích. Đôi lúc, thuốc tiền mê được cung cấp ngay trước khi gây mê.

Thuốc có thể làm con bạn buồn ngủ sau phẫu thuật hoặc kiểm tra, và nếu bạn có kế hoạch đưa cháu về nhà cùng ngày, thì thời gian được về nhà có thể bị trễ hơn.

Những thuốc sử dụng có thể là:

  • Thuốc an thần làm dịu sự lo lắng của con bạn.
  • Thuốc bảo vệ con bạn trước các tác dụng phụ của thuốc mê (ví dụ buồn nôn).
  • Một liều điều trị thêm cho những bệnh như suyễn.

Sẵn sàng để vào “phòng mổ”

Con bạn có thể mặc quần áo của mình khi vào phòng mổ, hoặc nếu không, hầu hết các bệnh viện cung cấp áo choàng nhiều màu sắc để mặc.

Con bạn (sẽ) có thể mặc đồ lót của mình.

Con bạn có thể nằm trên giường, trên xe đẩy (đi bộ) hoặc được bế để được đưa vào phòng mổ.

Phòng Tiền mê – phòng gần phòng mổ là nơi thường bắt đầu qui trình gây mê.

Phòng Mổ – là phòng thực hiện phẫu thuật. Nếu con bạn còn rất nhỏ, hoặc đang được thực hiện một loại phẫu thuật nào đó, thì gây mê trong phòng mổ an toàn hơn là trong phòng tiền mê.

Phòng Hồi tỉnh – gần phòng mổ, là nơi mà trẻ con sẽ đến sau phẫu thuật cho đến khi tác dụng của thuốc mê tan đi.

Điều dưỡng của lầu trại sẽ đưa bạn và con của bạn vào phòng tiền mê. Con bạn có thể mang theo đồ chơi hoặc vú giả để ngậm.

Có thể là con bạn sẽ hít thở khí mê hoặc sẽ được tiêm chích thuốc mê qua ống thông tĩnh mạch

Bạn không cần phải đưa cháu vào phòng tiền mê. Nếu bạn muốn, bạn có thể yêu cầu điều dưỡng lầu trại đi với cháu.

Một số trẻ thích khí gây mê và một số khác thích tiêm chích.

Nếu cả hai phương pháp đều an toàn cho con bạn, thì bạn có thể chọn sẽ sử dụng phương pháp nào?

Nếu gây mê bằng khí, khí gây mê có mùi giống như mùi bút nỉ.

Bác sĩ gây mê thường úp bàn tay lên mũi và miệng của trẻ hoặc sử dụng mặt nạ để gây mê bằng khí.

Nếu gây mê bằng khí, thì phải mất ít phút trẻ mới mê. Trẻ có thể trở nên kích động khi khí mê bắt đầu tác dụng.

Nếu gây mê bằng đường tĩnh mạch, thường mê sẽ nhanh hơn. Một số cha mẹ lo ngại về chuyện bé đau khi phải chích.

Chuyện gì xảy ra tiếp theo?

Con bạn sẽ được đưa vào phòng mổ để được thực hiện phẫu thuật hoặc kiểm tra.

Bác sĩ gây mê sẽ giám sát chặt chẽ huyết áp, mạch, nhiệt độ và nhịp thở của con bạn trong suốt quá trình gây mê, bảo đảm cháu an toàn và hoàn toàn mất nhận thức. Khí gây mê và/ hoặc thuốc được truyền qua tĩnh mạch sẽ giữ cho con bạn ở trạng thái mê.

‘Thuốc thần kỳ’ là một loại thuốc tê tại chỗ dạng kem có thể được bôi lên tay hoặc trên cánh tay trước khi tiêm chích để khi chích không gây đau đớn nhiều. Thuốc có hiệu nghiệm với 9 trên 10 trẻ. Kem này có tên là EMLA hoặc Ametop.

Ống thông tĩnh mạch là một ống nhựa mảnh được luồn dưới da, thường là ở mu bàn tay. Một kim được dùng đề luồn ống vào, nhưng sau đó kim sẽ được rút ra ngay và chỉ để lại ống thông mềm.

Ống thông có thể được lưu lại trong nhiều giờ hoặc vài ngày để tiêm thuốc và truyền dịch mà không cần tiêm chích thêm. Đôi khi có thể lấy mẫu máu qua ống thông này.

 

Sau phẫu thuật

Phần đông trẻ em được chuyển đến phòng hồi tỉnh. Mỗi trẻ đều được một điều dưỡng chuyên trách chăm sóc cho đến khi trẻ tỉnh lại và đủ điều kiện để trở về lầu trại. Một số trẻ có thể cần được đưa vào phòng Chăm sóc Đặc biệt sau phẫu thuật. Nếu điều đó nằm trong kế hoạch thì sẽ được bàn luận với bạn trước.

THUỐC GIẢM ĐAU

Thuốc giảm đau được cung cấp trong suốt quá trình gây mê để bảo đảm là con bạn có sự thoải mái nhất có thể được sau phẫu thuật. Loại và liều lượng của thuốc giảm đau sẽ tùy thuộc vào thủ thuật được thực hiện.

Bạn sẽ có dịp thảo luận và giúp lên kế hoạch về loại giảm đau (thuốc giảm đau) nào con bạn sẽ nhận được sau phẫu thuật. Điều này sẽ được bàn thảo với bác sĩ gây mê, bác sĩ phẫu thuật hoặc điều dưỡng lầu trại.

Cách cho thuốc Giảm đau:

  • Si rô và thuốc viên – giống như ở nhà.
  • Thuốc tan – thuốc ‘tan trong miệng’ – thích hợp đặc biệt cho trẻ lớn.
  • Thuốc đặt hậu môn – một vài thuốc giảm đau như paracetamol có thể qua bằng đường trực tràng (vào hậu môn). Thuốc này được cung cấp khi con bạn đã được gây mê và kéo dài tác dụng trong nhiều giờ. Thuốc đặt rất hữu ích khi trẻ không uống thuốc được hoặc đang bị bệnh.
  • Gây tê tại chỗ – thuốc tê được tiêm chích gần các dây thần kinh để làm tê xung quanh vùng phẫu thuật. Thuốc này được cung cấp khi con bạn đã được gây mê và tác dụng giảm đau kéo dài trong nhiều giờ.
  • Thuốc giảm đau tác dụng mạnh – ví dụ như morphine có thể được cung cấp theo nhiều cách.

Một số từ thông thường được dùng cho thuốc:

  • IV – tiêm tĩnh mạch – khi thuốc được đưa vào tĩnh mạch qua một ống thông tĩnh mạch.
  • IM – tiêm bắp – khi thuốc được tiêm chích vào cơ ở mông hoặc phía trên cánh tay.
  • S/C – tiêm dưới da – khi thuốc được đưa vào ngay dưới da, hoặc tiêm một lần hoặc liên tục qua ống thông.
  • Truyền tĩnh mạch – khi thuốc được cung cấp liên tục, thường là qua một máy bơm tiêm đặc biệt.
  • PCA – Thuốc giảm đau được bệnh nhân kiểm soát – truyền thuốc giảm đau được kiểm soát bằng một máy bơm tiêm mà con bạn có thể bấm nút khi cần một lượng thuốc thêm.
  • Gây tê ngoài màng cứng – thuốc tê tại chỗ được truyền qua một ống nhỏ mảnh đặt gần tủy sống – loại gây tê này được sử dụng sau những ca phẫu thuật quan trọng.
  • Gây tê ở khoang cùng – tiêm truyền thuốc tê tại chỗ gần rễ dây thần kinh xuất phát từ tủy sống, cách gây tê này giống như gây tê ngoài màng cứng.

TRỞ VỀ NHÀ

Một số trẻ được thực hiện kiểm tra hoặc phẫu thuật như những bệnh nhân “trong ngày” và được về nhà cùng ngày. Trẻ có thể đau hoặc khó chịu trong ngày đầu tiên. Bệnh viện sẽ kiểm tra xem bạn có thuốc giảm đau thích hợp ở nhà không. Nếu không, thuốc sẽ được cung cấp cho bạn mang về nhà cùng với cách sử dụng thuốc. Đôi lúc, trẻ có cảm giác bị mệt sau khi đã về nhà, thậm chí cả nôn ói. Điều này đôi khi xảy ra trong xe trên đường về nhà.

Đôi khi trẻ không ngủ ngon sau khi ở bệnh viện về. Thái độ của chúng có thể khó chịu hoặc khó khăn hơn trước một chút. Đây là phản ứng tự nhiên khi đã ở bệnh viện, và sẽ trở lại bình thường trong vòng 3 – 4 tuần.

* Nếu bạn có bất cứ mối bận tâm nào về con bạn sau khi về nhà, bạn nên liên lạc với bệnh viện qua số điện thoại đã được cung cấp.

TÁC DỤNG PHỤ VÀ BIẾN CHỨNG

Hiện nay, nhờ sự hiện đại trong ngành gây mê những vấn đề nghiêm trọng không thường xảy ra. Những rủi ro không thể hoàn toàn được loại bỏ. Những thiết bị hiện đại, sự huấn luyện đào tạo và thuốc, có thể làm qui trình an toàn hơn trong những năm gần đây. Phần đông trẻ em hồi phục nhanh hơn và trở lại bình thường sau phẫu thuật và gây mê. Một số trẻ có thể chịu một số tác dụng phụ như mệt hoặc đau cổ họng. Những hiện tượng này thường chỉ kéo dài một thời gian ngắn và có sẵn thuốc để điều trị nếu cần thiết. Những biến chứng có khả năng xảy ra tùy thuộc vào tình trạng sức khoẻ của con bạn và vào tính chất của phẫu thuật và phương pháp gây mê mà con bạn cần. Bác sĩ phẫu thuật có thể thảo luận chi tiết với bạn về điều này khi thăm khám trước phẫu thuật.

Đối với trẻ có sức khỏe tốt và được phẫu thuật nhẹ:

  • 1 trong 10 trẻ có thể đau đầu, đau cổ họng, cảm thấy mệt hoặc chóng mặt.
  • 1 trong 100 trẻ có thể dị ứng nhẹ với một trong những thuốc sử dụng.
  • 1 trong 20.000 trẻ có thể phát sinh phản ứng nghiêm trọng (dị ứng) với thuốc mê.