Hóa trị là phương pháp điều trị ung thư bằng thuốc đặc trị. Hóa trị giúp tiêu diệt các tế bào ung thư nhưng cũng có thể gây hại cho các tế bào khỏe mạnh. Thuốc hóa trị có thể tồn tại trong dịch cơ thể đến 7 ngày sau mỗi đợt hóa trị. Do đó, người thân hoặc người chăm sóc của bạn vẫn có nguy cơ tiếp xúc với thuốc hóa trị dù nguy cơ này rất thấp.

Vì vậy, bạn và người thân nên biết các biện pháp phòng ngừa an toàn cần thực hiện để giảm thiểu nguy cơ này.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Tôi có thể ôm và chạm vào người thân không?

Bạn có thể chạm vào người khác, hay ôm và âu yếm người thân. Tuy nhiên, cần đảm bảo họ không tiếp xúc với dịch cơ thể của bạn.

Làm cách nào để bảo vệ người thân và người chăm sóc của bạn?

Làm sạch dịch cơ thể càng sớm càng tốt.

Làm sạch dịch cơ thể tiết ra

• Sử dụng khăn dùng một lần.
• Rửa sạch các bề mặt bằng nước và chất tẩy rửa.
• Cho khăn dùng một lần đã sử dụng vào túi nhựa và buộc chặt.
• Tiếp tục đặt túi này vào trong túi nhựa khác và buộc chặt. Đây gọi là ‘đóng gói hai lớp’.
• Cho các túi này vào thùng rác gia đình.

Thải bỏ dịch cơ thể

• Băng thấm tiểu, tã lót, túi thông tiểu hoặc túi hậu môn nhân tạo phải được đóng gói hai lớp trước khi thải bỏ.

Giặt quần áo hoặc khăn trải giường chứa dịch cơ thể

• Giặt quần áo hoặc khăn trải giường ngay lập tức.
• Giặt riêng ở chế độ giặt chậm.

Nôn ói

• Nên chuẩn bị một cái thau hoặc túi nhựa (không có lỗ) để thuận tiện cho việc nôn ói.
• Nếu dùng thau, phải rửa sạch bằng xà phòng và nước sau khi dùng. Không dùng thau này vào việc khác.
• Vứt bỏ thau này khi kết thúc điều trị bằng hóa trị.

Đi vệ sinh

• Sau khi đi vệ sinh, đóng nắp bồn cầu và xả nước ở mức tối đa.
• Nam giới nên ngồi khi đi vệ sinh để tránh văng nước tiểu ra ngoài.

Quan hệ tình dục

• Nên mang bao cao su khi quan hệ tình dục vì một lượng nhỏ thuốc hóa trị có thể được truyền qua tinh dịch hoặc dịch tiết âm đạo.

Thông tin an toàn cho bệnh nhân đang dùng thuốc hóa trị đường uống tại nhà

Giữ các loại thuốc hóa trị trong bao bì đóng gói ban đầu.

Đối với bệnh nhân

Rửa tay ngay trước khi dùng thuốc.

• Sau khi dùng thuốc, rửa tay trước khi chạm vào vật dụng khác.
• Nếu được kê thuốc dạng viên nén hoặc viên nang, bạn nên uống nguyên viên. KHÔNG nghiền, nhai hoặc cắn viên thuốc. KHÔNG mở viên nang hoặc hòa tan viên nén.
• Nếu gặp tình trạng khó nuốt, bạn nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.

Lưu ý

Liên hệ ngay với bác sĩ nếu bạn có các triệu chứng sau:

• Nhiệt độ cơ thể từ 38°C trở lên
• Ớn lạnh, đổ mồ hôi, rét run hoặc run
• Đau đầu hoặc cứng cổ
• Đau họng, ho hoặc cảm lạnh
• Khó thở
• Loét miệng
• Phát ban hoặc đỏ da
• Sưng, đỏ hoặc ấn đau, đặc biệt là vị trí quanh vết thương, vị trí đặt ống thông hoặc vùng trực tràng
• Tiêu chảy không kiểm soát
• Tiểu đau hoặc tiểu ra máu
• Rò rỉ thuốc hóa trị từ bơm truyền thuốc.

Nếu không thể liên hệ với bác sĩ, bạn nên đến ngay Khoa Tai nạn & Cấp cứu của Bệnh viện FV

Nếu bạn quên dùng một liều thuốc hoặc nôn ói sau khi dùng thuốc?

• Dùng liều tiếp theo như bình thường hoặc theo chỉ dẫn của bác sĩ.
• Thông báo cho bác sĩ khi tái khám nếu bạn từng quên một liều thuốc.

Nếu bạn nôn ói sau khi dùng thuốc?

• Nếu bạn nôn ói ngay sau khi dùng thuốc, không dùng liều thay thế.
• Dùng liều tiếp theo như bình thường.
• Dùng thuốc chống nôn theo chỉ định của bác sĩ để ngăn ngừa nôn ói và buồn nôn. Nếu vẫn nôn ói sau khi dùng thuốc, bạn nên trao đổi với bác sĩ.

Thông báo cho bác sĩ khi tái khám nếu bạn từng nôn ói một liều thuốc.

Đối với người thân và người chăm sóc của bệnh nhân

• Người thân hoặc người chăm sóc của bệnh nhân không nên chạm vào thuốc hóa trị bằng tay trần.
• KHÔNG nghiền hay hòa tan viên nén hoặc mở viên nang trừ khi có hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
• Bạn phải luôn mang găng tay cao su dùng một lần và khẩu trang khi chạm hoặc xử lý các loại thuốc hóa trị. Rửa tay trước khi mang găng.
• Nên cẩn thận khi tháo găng. Không để mặt ngoài của găng chạm vào tay vì thuốc hóa trị có thể ngấm qua da vào cơ thể. Nếu lỡ chạm tay vào mặt ngoài của găng khi tháo găng: nên rửa tay thật cẩn thận.
• Rửa tay sau khi tháo găng.
• Găng tay, khẩu trang và bao bì đóng gói thuốc (như vỉ thuốc, chai/lọ) phải được đặt trong túi nhựa trước khi bỏ vào thùng rác gia đình.

Phụ nữ đang mang thai, cho con bú hoặc dự định có thai KHÔNG NÊN chạm vào thuốc hóa trị, dịch cơ thể của bệnh nhân đang hóa trị, cũng như khăn trải giường, quần áo hoặc khăn lau có chứa dịch cơ thể của bệnh nhân hóa trị.

Cách bảo quản thuốc hóa trị đường uống tại nhà

• Thuốc hóa trị đường uống phải được để xa tầm tay trẻ em và phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú.
• Bảo quản thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Bạn nên làm gì với số thuốc còn lại?

• Nếu bạn còn thuốc viên nén hoặc viên nang chưa sử dụng, vui lòng gửi lại cho Nhà thuốc của Bệnh viện FV để thải bỏ.
• KHÔNG xả thuốc xuống bồn cầu, rửa thuốc xuống bồn rửa hoặc vứt bỏ thuốc vào thùng rác.

Tài liệu tham khảo

1. Cancer Institute NSW. Chemotherapy Safety at home. NSW, Australia: Cancer Institute NSW; 2015 [Cited 2017, December].
2. Cancer Institute NSW. Oral anticancer medicines. NSW, Australia: Cancer Institute NSW; 2017 [Cited 2018, April]