Tiêm ngừa là một biện pháp quan trọng giúp cơ thể khỏe mạnh và bảo vệ bản thân tránh các bệnh nghiêm trọng và nguy hiểm đến tính mạng. Tiêm ngừa đầy đủ các loại vắc-xin theo khuyến cáo từ các chuyên gia y tế chính là cách bảo vệ sức khỏe tốt nhất.

Vắc-xin hoạt động như thế nào?

Cơ chế hoạt động của vắc-xin là tạo điều kiện để cơ thể chúng ta được tiếp xúc một cách an toàn với một số thành phần của vi khuẩn hoặc vi-rút, gọi là kháng nguyên, giúp hệ miễn dịch tạo ra phản ứng phòng vệ. Sau này, khi cơ thể chúng ta gặp lại chính loại vi khuẩn hoặc vi-rút đó, hệ miễn dịch sẽ phản ứng nhanh hơn để:

• Ngăn ngừa cơ thể mắc bệnh;
• Hạn chế các biến chứng nặng nếu mắc bệnh.

Vì sao người trưởng thành cần tiêm vắc-xin?

• Hệ miễn dịch có thể suy giảm: không phải tất cả các loại vắc-xin mà chúng ta được tiêm ngừa khi còn là trẻ em có thể bảo vệ cơ thể suốt đời. Để duy trì khả năng phòng ngừa một số bệnh như uốn ván hay ho gà, chúng ta cần tiêm nhắc lại.
• Phòng ngừa bệnh nặng: tiêm ngừa giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc phải một số bệnh có thể gặp ở người trưởng thành như cúm, viêm phổi, zona thần kinh, viêm gan B và các bệnh ung thư liên quan đến vi-rút HPV.
• Bảo vệ cộng đồng: tiêm ngừa đầy đủ không chỉ bảo vệ bản thân mà còn giúp bảo vệ nhóm người dễ bị tổn thương như trẻ sơ sinh, người cao tuổi và người có hệ miễn dịch yếu bằng việc tạo ra miễn dịch cộng đồng.
• Đã được chứng minh an toàn: vắc-xin được nghiên cứu, kiểm nghiệm nghiêm ngặt và giám sát chặt chẽ. Hầu hết chỉ gây ra những phản ứng tại chỗ, nhẹ, tạm thời.
• Phụ nữ mang thai: một số bệnh như rubella, thủy đậu, ho gà và cúm có thể trở nên đặc biệt nguy hiểm nếu mắc phải trong thời gian mang thai.

Vắc-xin cho người trưởng thành

Vắc-xin Cúm (Influenza): tất cả chúng ta từ 6 tháng tuổi trở lên đều được khuyên nên tiêm vắc-xin cúm hằng năm. Cúm là một bệnh truyền nhiễm rất dễ lây qua đường hô hấp. Bệnh đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi, ngay cả những người khỏe mạnh cũng có thể gặp biến chứng nặng hoặc tử vong. Các chủng vi-rút cúm có thể thay đổi mỗi năm, vì vậy vắc-xin cúm cũng được điều chỉnh cho phù hợp với từng mùa dịch. Đây là lý do tại sao chúng ta cần tiêm vắc-xin cúm hằng năm để bảo vệ cơ thể tốt nhất.

Vắc-xin Phế cầu (Pneumococcal vaccine): bệnh phế cầu là một bệnh nhiễm khuẩn có thể gây ra viêm phổi, nhiễm trùng máu và viêm màng não (là tình trạng viêm các lớp màng bao quanh não). Vắc-xin phế cầu được khuyến nghị tiêm định kỳ cho người từ 65 tuổi trở lên. Ngoài ra, người trưởng thành trẻ tuổi nếu đang mắc một số bệnh làm tăng nguy cơ nhiễm phế cầu, chẳng hạn như tình trạng suy giảm miễn dịch, cũng nên được tiêm ngừa phế cầu.

Vắc-xin zona thần kinh (Herpes zoster (Shingles) vaccine): zona thần kinh là tình trạng phát ban phồng rộp kèm đau rát, do vi-rút thủy đậu (chickenpox) tái hoạt động gây ra. Bệnh cũng có thể gây ra tình trạng đau dây thần kinh kéo dài nhiều tháng sau khi phát ban biến mất. Zona thần kinh có thể xảy ra ở bất kỳ ai từng mắc thủy đậu trước đó, nhưng thường gặp nhất ở người từ 50 tuổi.

Vắc-xin Hib (Haemophilus influenzae type b): thông thường, vắc-xin Hib được tiêm từ khi còn nhỏ. Tuy nhiên, bác sĩ sẽ tư vấn chúng ta thực hiện tiêm ngừa một liều vắc-xin Hib nếu chưa từng tiêm trước đó, hoặc đang mắc một số bệnh có khả năng tăng nguy cơ nhiễm trùng. Vắc-xin Hib giúp phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng như viêm màng não và viêm nắp thanh quản, đặc biệt quan trọng đối với những người có hệ miễn dịch suy giảm.

Vắc-xin Tdap (Uốn ván – Bạch hầu – Ho gà): vắc-xin phối hợp Tdap giúp người lớn phòng ngừa 3 bệnh nhiễm khuẩn nguy hiểm: uốn ván, bạch hầu và ho gà. Trong đó, ho gà là bệnh có thể gây biến chứng nặng như tổn thương não, viêm phổi, thậm chí tử vong đặc biệt ở trẻ dưới 12 tháng tuổi.

Vắc-xin Tdap cũng được khuyến cáo cho tất cả các trường hợp đang mang thai, ngay cả khi đã tiêm trước đó. Thời điểm tiêm tốt nhất là trong khoảng 27 – 32 tuần của thai kỳ, giúp bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi bệnh ho gà cho đến khi trẻ đủ tuổi được tiêm vắc-xin. Ngoài ra, người thân, ông bà, cha mẹ, người chăm sóc hoặc bất kỳ ai thường xuyên tiếp xúc với trẻ sơ sinh cũng nên tiêm vắc-xin ho gà để tránh lây nhiễm cho bé.

Vắc-xin MMR (Sởi – Quai bị – Rubella): vắc-xin MMR được khuyến nghị cho người lớn chưa từng tiêm ngừa, đặc biệt là các trường hợp đang có kế hoạch mang thai. Liệu trình đầy đủ bao gồm 2 mũi tiêm giúp bảo vệ chúng ta suốt đời và ngăn ngừa sự bùng phát của ba căn bệnh truyền nhiễm dễ lây lan này.

Vắc-xin Thủy đậu (Varicella / Chickenpox): thủy đậu thường gặp ở thể nhẹ, nhưng căn bệnh này có thể trở nên nguy hiểm hơn nhiều ở người lớn, gây ra các biến chứng như viêm phổi hoặc viêm não. Người lớn chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa được tiêm vắc-xin thủy đậu được khuyến nghị nên tiêm 2 liều giúp bảo vệ cơ thể. Phụ nữ có dự định mang thai mà chưa từng được chẩn đoán mắc bệnh thủy đậu hoặc chưa được tiêm vắc-xin thủy đậu nên được tiêm ngừa ít nhất một tháng trước khi mang thai.

Vắc-xin Viêm gan B (Hepatitis B vaccine): vắc-xin viêm gan B bảo vệ cơ thể chúng ta khỏi vi-rút viêm gan B – là nguyên nhân dẫn đến các bệnh gan mạn tính, bao gồm xơ gan và ung thư gan. Để nhận được hiệu quả bảo vệ lâu dài, chúng ta cần tiêm đủ phác đồ 3 mũi.

Vắc-xin Viêm gan A (Hepatitis A vaccine): viêm gan A là bệnh do vi-rút gây ra, lây truyền qua thực phẩm hoặc nguồn nước bị nhiễm bẩn. Bệnh có thể gây ra suy gan cấp, đặc biệt nguy hiểm ở người lớn tuổi hoặc người đã có bệnh gan từ trước. Bác sĩ sẽ đề nghị chúng ta nên tiêm ngừa vắc-xin viêm gan A nếu chúng ta đi du lịch hoặc công tác tại các khu vực có nguy cơ cao, hoặc đang có bệnh gan mạn tính, hoặc đang làm việc trong lĩnh vực chế biến thực phẩm và vệ sinh môi trường. Tiêm ngừa đầy đủ 2 liều theo phác đồ giúp tạo miễn dịch lâu dài.

Vắc-xin HPV (Human Papillomavirus): vắc-xin HPV giúp phòng ngừa các chủng vi-rút HPV – nguyên nhân gây ra ung thư ở cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn cũng như mụn cóc sinh dục. Phác đồ tiêm vắc xin HPV bao gồm 1 đến 3 liều, giúp bảo vệ lâu dài. Tại Bệnh viện FV, chúng tôi sử dụng Gardasil®9 – là loại vắc-xin hiệu quả nhất hiện nay.

Ai nên tiêm vắc-xin HPV?

• Thanh thiếu niên và người trẻ đến 26 tuổi chưa từng được tiêm vắc-xin HPV.
• Người từ 27 đến 45 tuổi cũng có thể cân nhắc tiêm phòng để tăng cường bảo vệ.

Người trưởng thành có tình trạng suy giảm hệ miễn dịch

Người bị suy giảm miễn dịch có nguy cơ mắc bệnh nặng hoặc tử vong cao hơn do các bệnh vốn có thể phòng ngừa được bằng vắc-xin. Một người có thể bị suy giảm miễn dịch do:

• Bệnh lý bẩm sinh
• Mắc một số bệnh nội, ngoại khoa, hoặc
• Sau khi điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch.

Đối với người bị suy giảm miễn dịch, bác sĩ cần đánh giá lịch sử tiêm ngừa cẩn thận và thiết lập kế hoạch tiêm ngừa phù hợp trong tương lai. Vắc-xin sống có thể không được khuyến cáo cho nhóm đối tượng này do nguy cơ xảy ra các phản ứng nặng hoặc bệnh liên quan đến vắc-xin.

LỊCH TIÊM NGỪA KHUYẾN NGHỊ CHO CÁC NHÓM DÂN SỐ ĐẶC BIỆT

 (*) tùy thuộc vào loại vắc-xin

 (**) tùy thuộc vào yếu tố nguy cơ cá nhân

TÁC DỤNG PHỤ THƯỜNG GẶP

Sau khi tiêm vắc-xin, chúng ta có thể gặp một số phản ứng phụ ở thể nhẹ. Những phản ứng này thường chỉ kéo dài trong vài ngày và là phản ứng tự nhiên của hệ miễn dịch khi tiếp xúc với vắc-xin.

Các phản ứng thường gặp bao gồm:

• Đau, sưng hoặc đỏ tại vị trí tiêm
• Đau đầu
• Mệt mỏi
• Sốt nhẹ
• Đau nhức cơ hoặc toàn thân.

Các trường hợp gặp phản ứng nặng sau tiêm vắc-xin rất hiếm. Nếu gặp phản ứng nặng hoặc có các biểu hiện bất thường, hãy liên hệ ngay với Trung tâm Sức khỏe Dự phòng tại Bệnh viện FV.

VÌ SAO NÊN TIÊM NGỪA TẠI BỆNH VIỆN FV?

• Tư vấn tiêm ngừa với bác sĩ giàu kinh nghiệm.
• Đội ngũ điều dưỡng tận tâm, được đào tạo bài bản, giúp quá trình tiêm nhẹ nhàng nhất có thể.
• Cơ sở vật chất hiện đại, sạch sẽ, thoải mái.
• Quy trình chăm sóc toàn diện từ khâu tư vấn đến theo dõi sau tiêm.
• Các loại vắc-xin được nhập khẩu từ nước ngoài và được bảo quản trong hệ thống dây chuyền lạnh đạt chuẩn JCI.
• Bệnh viện FV được công nhận JCI (Ủy ban Quốc tế về Công nhận Chất lượng Bệnh viện), chuẩn vàng toàn cầu về an toàn người bệnh.

LIÊN HỆ và ĐẶT LỊCH

Trung tâm Sức Khỏe Dự Phòng & Tầm Soát FV

Bệnh viện FV – 6 Nguyễn Lương Bằng, Phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh

(028) 35 11 36 60

yte.duphong@fvhospital.com

www.fvhospital.com