Bệnh Viện FV - Niềm tin vào Y Đức

Phục Hồi Chức Năng Cho Người Đoạn Chi

Sau khi mổ cắt bỏ chân, bạn sẽ được các chuyên gia y tế hỗ trợ phục hồi chức năng, trong đó gồm:

  • Bác sĩ phẫu thuật: thông qua y lệnh đề nghị bắt đầu chương trình phục hồi cho bạn,
  • Điều dưỡng: chăm sóc vết thương và hướng dẫn bạn cách chăm sóc mõm cụt (phần cuối đoạn chi bị cắt),
  • Chuyên viên vật lý trị liệu: giúp bạn phục hồi các chức năng của cơ thể trong sinh hoạt hàng ngày,
  • Kỹ thuật viên chỉnh hình: làm và điều chỉnh chân giả phù hợp với bạn (chi nhân tạo),
  • Ngoài ra, một số chuyên gia y tế khác có thể hỗ trợ bổ sung khi cần thiết như:
    • Bác sỹ Tổng quát: khám và chăm sóc sức khỏe của bạn,
    • Chuyên viên dinh dưỡng: hướng dẫn cho bạn chế độ ăn uống phù hợp để giúp vết thương mau lành và phục hồi sức khỏe, đặc biệt với bệnh nhân tiểu đường,
    • Chuyên viên tâm lý học: giúp đỡ và hỗ trợ bạn vượt qua vấn đề mất chi.



MỔ CẮT BỎ CHÂN ẢNH HƯỞNG ĐẾN BAN NHƯ THẾ NÀO?

Mất chân là một chấn thương lớn gây ảnh hưởng tới cả thể chất lẫn tinh thần làm cho cuộc sống của bạn thay đổi. Do đó, bạn phải đối mặt với nhiều vấn đề gây trở ngại trong sinh hoạt hàng ngày. Bạn phải trải qua một số khó khăn mới mà bạn chưa quen và chưa kiểm soát được hoàn toàn, hoặc có thể gặp một số hạn chế không mong muốn. Tùy thuộc vào thể trạng mỗi người, tình trạng mất chân gây những ảnh hưởng và thách thức khác nhau, do vậy mỗi người cần một phương pháp riêng phù hợp thể trạng của mình.

Tuy nhiên, bạn không phải tự tìm cách giải quyết mọi vấn đề. Các chuyên viên y tế tận tâm, nhiều kinh nghiệm luôn sẵn sàng hỗ trợ, hướng dẫn bạn trong suốt quá trình phục hồi ngay khi bạn và vấn đề của bạn mang tính riêng biệt.

CHƯƠNG TRÌNH PHỤC HỒI CHỨC NĂNG GIÚP BẠN HỒI PHỤC NHƯ THẾ NÀO?

Đội ngũ chuyên viên phục hồi chức năng phối hợp chặt chẽ với bạn nhằm cải thiện khả năng vận động và khôi phục các chức năng trong sinh hoạt hàng ngày.

Chuyên viên vật lý trị liệu hướng dẫn cho bạn các bài tập phù hợp để khôi phục chức năng của mõm cụt, chuẩn bị cho bạn mang chân giả, phục hồi việc đi lại và giúp bạn quen dần với chân giả.

Kỹ thuật viên chỉnh hình thiết kế, chế tạo và điều chỉnh chân giả vừa vặn với bạn

Trong suốt quá trình phục hồi chức năng, chuyên viên vật lý trị liệu và kỹ thuật viên chỉnh hình sẽ hợp tác chặt chẽ với bạn, điều chỉnh lại chân giả cho đến khi bạn đi lại hoàn toàn thoải mái và đủ tin tự trong các sinh hoạt hàng ngày.

TẠI SAO BẠN CẦN PHỤC HỒI CHỨC NĂNG?

Quá trình làm chân giả cùng với luyện tập phục hồi chức năng giúp bạn sử dụng chân giả một cách an toàn, phục hồi các chức năng và trở lại với sinh hoạt hàng ngày. Bạn sẽ phục hồi dần dần. Đội ngũ phục hồi chức năng sẽ giúp bạn sử dụng chân giả thích hợp nhất và tập cho bạn đi lại từng bước trên các bề mặt khác nhau, tập lên xuống cầu thang, giúp bạn dần quay lại công việc và các sinh hoạt hàng ngày.

CÁC GIAI ĐOẠN PHỤC HỒI CHỨC NĂNG LÀ GÌ?

Sau khi mổ, bác sỹ phẫu thuật sẽ lập y lệnh phục hồi chức năng để giúp bạn bắt đầu tập trong thời gian sớm nhất.

Chuyên viên vật lý trị liệu hướng dẫn bạn thực hiện các hoạt động hàng ngày bao gồm các bài tập, cách chăm sóc vết thương, sẹo và da của mõm cụt, phục hồi các cơ và khớp của phần chân còn lại cũng như duy trì các chức năng và sức mạnh của chân, của hai tay và thân. Lúc đầu bạn phải cuốn đều mõm cụt bằng băng thun để tránh bị phù và duy trì hình dạng phù hợp để mang chân giả.

Khi sẹo của mõm cụt sắp lành hẳn, kỹ thuật viên chỉnh hình sẽ lấy khuôn mẫu mõm cụt để chuẩn bị làm chân giả. Cần một số ngày để thực hiện công việc này. Trong thời gian này, chuyên viên vật lý trị liệu tiếp tục hỗ trợ bạn tăng cường các chức năng cơ, tập đi lại bằng các dụng cụ trợ giúp như thanh song song, khung tập đi hoặc nạng.

Lần đầu tiên mang thử chân giả sẽ có sự hỗ trợ của kỹ thuật viên chỉnh hình cùng với chuyên viên vật lý trị liệu. Chân giả sẽ được điều chỉnh và mang thử nhiều lần cho đến khi vừa vặn với bạn. Đội ngũ phục hồi chức năng sẽ giao chân giả cho bạn sau khi điều chỉnh cho phù hợp và thoải mái. Trong sáu tháng đầu sau khi mổ, để tiếp tục sử dụng chân giả một cách thoải mái, có thể phải sửa ổ mõm cụt, điều chỉnh cây ống quyển của chân giả hoặc thêm lớp vớ vì vết mổ sẽ lành dần, mõm cụt sẽ nhỏ lại và thay đổi hình dạng. Trong thời gian này, bạn phải thông báo sớm cho đội ngũ phục hồi chức năng khi cảm thấy chân giả không vừa với bạn.

Bạn phải tích cực tham gia các hoạt động phục hồi chức năng cùng với sự hướng dẫn và hỗ trợ của đội ngũ phục hồi chức năng trong thời gian này. Bạn cũng cần thông báo ngay cho nhóm hướng dẫn nếu bạn cảm thấy khó khăn khi sử dụng chân giả mặc dù đã cố gắng hết sức.

Bạn cần tập sử dụng chân giả và tập đi thường xuyên cho đến khi hoàn toàn tự tin trong các sinh hoạt hàng ngày.

Qua sáu tháng đầu sau khi mổ, hình dạng mõm cụt trở nên ổn định và không còn thay đổi. Khi đó kỹ thuật viên chỉnh hình sẽ tạo một ổ mõm cụt mới để thay thế vào chân giả tạm thời của bạn. Đây được gọi là chân giả cuối cùng.

CHÂN GIẢ ĐƯỢC THIẾT KẾ NHƯ THẾ NÀO?

Để đảm bảo thẩm mỹ, cây ống quyển của chân giả cuối cùng sẽ được phủ bằng mút xốp.

BẠN MANG CHÂN GIẢ NHƯ THẾ NÀO?

Bạn cần mang vớ để mõm cụt được tiếp xúc hoàn chỉnh với ổ mõm cụt của chân giả. Do mõm cụt có thể nhỏ lại trong những tháng đầu nên có thể phải thêm lớp vớ với độ dày mỏng khác nhau khi cần thiết.

Dây đai của chân giả giúp cố định vị trí của chân giả.

Bạn nên cân bằng trọng lượng đều trên cả hai chân.

BẠN CHĂM SÓC MÕM CỤT NHƯ THẾ NÀO?

Bạn cần chăm sóc kỹ mõm cụt vì mõm cụt tiếp xúc trực tiếp với chân giả:

  • Hàng ngày phải kiểm tra da xem da có bị trầy hay không. Bạn có thể dùng gương hay nhờ người khác kiểm tra giúp.
  • Mát xa mõm cụt theo chỉ dẫn của chuyên viên vật lý trị liệu, đặc biệt là vùng sẹo và các vùng tiếp xúc với chân giả.
  • Vệ sinh mõm cụt hai lần một ngày với xà phòng nhẹ và nước ấm. Bạn hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc điều dưỡng nếu da bạn bị vảy hoặc chưa lành.
  • Luôn giữ da khô sạch
  • Nếu da bị rộp (nóng) hoặc trầy, hãy ngừng sử dụng chân giả và nhờ đội ngũ phục hồi chức năng hướng dẫn.
  • Mỗi ngày dùng ít nhất một vớ sạch hoặc thay vớ khi cần thiết, và giặt vớ sau khi sử dụng.
  • Nếu bạn bị đoạn chi dưới khớp gối thì khi không mang chân giả, phải giữ mõm cụt và đầu gối thẳng để tránh bị sưng hoặc co rút khớp.

GIỮ GÌN CHÂN GIẢ NHƯ THẾ NÀO?

  • Không được ngâm chân giả vào nước
  • Có thể lau sạch ổ mõm cụt chân giả bằng khăn ẩm. Tốt nhất là làm sạch ổ mõm cụt vào buổi tối để có thời gian khô hoàn toàn.
  • Có thể làm sạch mút xốp phủ ngoài cây ống quyển của chân giả bằng khăn ẩm. Nếu phần mút xốp bị dơ, kỹ thuật viên chỉnh hình có thể thay mới cho bạn.
  • Nếu các bộ phận của chân giả có bất kỳ vấn đề gì, vui lòng gọi ngay tới Khoa Vật lý Trị liệu & Phục hồi Chức năng của Bệnh viện FV để được hướng dẫn.

CHĂM SÓC CHÂN CÒN LẠI NHƯ THẾ NÀO?

Việc chăm sóc chân còn lại rất quan trọng trong quá trình phục hồi chức năng.

  • Hàng ngày bạn phải kiểm tra da bàn chân còn lại. Nếu thấy chân có vết cắt, mụn nước hoặc vùng da bị viêm, bạn cần liên hệ với bác sĩ để được hướng dẫn.
  • Vệ sinh chân bằng xà phòng và nước ấm hai lần mỗi ngày
  • Làm khô chân thật kỹ, nhất là các kẽ ngón chân.
  • Tránh chà xát mạnh da chân hay tách các ngón chân xa nhau.
  • Thường xuyên cắt móng chân. Nếu có các vết chai hoặc sần, bạn phải hỏi ý kiến bác sĩ để điều trị.
  • Sử dụng giày dép vừa chân, đi êm, ổn định và giữ thoáng cho ngón và gót chân.
  • Nên thường xuyên kiểm tra giày dép nếu bị cạnh thô hoặc gờ sắc.

BẠN SỬ DỤNG CHÂN GIẢ Ở NHÀ NHƯ THẾ NÀO?

Đội ngũ phục hồi chức năng sẽ để bạn mang chân giả ở nhà khi biết rõ bạn có thể tự sử dụng một cách an toàn. Nhờ đó, bạn có thể tăng thời gian mang chân giả trong các sinh hoạt hàng ngày.

Tại phòng tập phục hồi chức năng bạn có thể mang chân giả đến hai giờ liên tục nhưng khi mới mang chân giả về nhà, bạn chỉ nên mang một giờ vào buổi sáng và một giờ vào buổi chiều. Dần dần bạn có thể tăng thời gian sử dụng mỗi lần lên nửa giờ cho đến khi sử dụng được chân giả cả ngày. Khi mang chân giả, bạn không nên đi bộ liên tục. Bạn chỉ nên hoạt động như vẫn làm hàng ngày, và chú ý xem chân giả hỗ trợ bạn trong các hoạt động như thế nào. Bạn phải sử dụng các dụng cụ trợ giúp như khung tập đi hoặc nạng mà chuyên viên vật lý trị liệu đề nghị.

BẠN XỬ LÝ VỚI “CHÂN ẢO” NHƯ THẾ NÀO?

Những người bị cắt chân thường trải qua một thời gian bị cảm giác “chân ảo”. “Chân ảo” là cảm giác chân bị cắt của bạn vẫn còn đó. Nếu bạn có cảm giác này thì phải cẩn thận khi đứng dậy mà chưa mang chân giả – Cảm giác “chân ảo” làm bạn có nguy cơ té ngã cao!

BẠN XỬ LÝ CƠN ĐAU NHƯ THẾ NÀO?

Thông thường sau khi mổ bạn sẽ đau ở vết mổ. Nếu bạn bị đau, bạn cần thông báo ngay cho bác sĩ biết để có thể điều trị đau một cách hợp lý. Nếu cơn đau được kiểm soát tốt, bạn có thể bắt đầu tập luyện sớm và giúp vết thương mau lành.

Bạn cũng có thể đau ở vết sẹo. Nếu bị đau, bạn cần hỏi chuyên viên vật lý trị liệu để được hướng dẫn kiểm soát chỗ đau.

Ngoài cảm giác chân ảo, bạn có thể có cơn đau ảo. Đây là dạng đau thần kinh xuất phát từ vùng đã bị cắt bỏ. Nhiều người bị cắt bỏ chân cảm nhận cơn đau ảo trong ba tháng phục hồi đầu tiên, cơn đau có thể nặng hoặc nhẹ. Cơn đau ảo có thể làm ảnh hưởng đến giấc ngủ, sức khỏe hoặc thái độ sống của bạn. Chuyên viên vật lý trị liệu sẽ giúp bạn kiểm soát cơn đau ảo, và bạn đừng ngần ngại yêu cầu giúp đỡ khi cần thiết.

VỀ TRẠNG THÁI CẢM XÚC CỦA BẠN?

Cảm giác mất mát có thể xảy ra sau khi bị cắt bỏ chân. Bạn có thể rơi vào trạng thái đau buồn, tuyệt vọng hoặc giận dữ. Thông thường trong thời gian này bạn phải tìm cách chấp nhận để vượt qua và sắp xếp lại cuộc sống, tuy nhiên đôi khi bạn có thể gặp cảm giác bất ổn trong cảm xúc. Do vậy bạn nên trao đổi những cảm xúc đó với các chuyên viên.

BẠN CÓ THỂ ĐỀ NGHỊ NHỮNG HỖ TRỢ NÀO TRONG QUÁ TRÌNH PHỤC HỒI CHỨC NĂNG?

Sau khi nhận chỉ định phục hồi chức năng, bạn hãy liên hệ với khoa Vật lý trị liệu & Phục hồi chức năng để đặt lịch hẹn về các dịch vụ sau:

  • Quản lý đau chân ảo hoặc đau khớp
  • Xoa bóp, tập, kéo cơ hoặc tăng cường cơ
  • Tập đi trong quá trình phục hồi chức năng
  • Mang thử chân giả
  • Điều chỉnh hoặc sửa chân giả

Bạn hãy liên hệ với chuyên viên vật lý trị liệu để được hướng dẫn về hoạt động thể dục thể thao, lái xe hơi, xe máy hoặc mua xe lăn.

Nếu bạn có yêu cầu làm chân giả mới hoặc có thắc mắc về chân giả đang sử dụng, vui lòng liên hệ với khoa Vật lý Trị liệu & Phục hồi Chức năng tại Bệnh viện FV để được hướng dẫn hoặc đặt hẹn.

Bệnh viện FV, Khoa Vật lý Trị liệu & Phục hồi Chức năng- Tầng 1
ĐT: (08) 54 11 33 40
Rehabilitation@fvhospital.com