Nhồi máu cơ tim dấu hiệu cảnh báo sớm bạn không nên bỏ qua

Nhồi máu cơ tim dấu hiệu thường xuất hiện từ rất sớm nhưng lại dễ bị bỏ qua. Theo nghiên cứu của Đại học Arkansas (Hoa Kỳ), 95% người sống sót sau nhồi máu cơ tim thực tế đã có biểu hiện cảnh báo trước vài tuần đến vài tháng. Tuy nhiên, do thiếu nhận biết hoặc chủ quan, nhiều người không kịp phát hiện nguy cơ dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp, khiến bệnh diễn tiến đột ngột và nguy hiểm hơn.

1. Nhồi máu cơ tim là gì và vì sao cần nhận biết sớm dấu hiệu?

Nhồi máu cơ tim dấu hiệu thường xuất hiện khi một nhánh động mạch vành bị tắc do mảng xơ vữa hoặc cục máu đông, khiến máu không thể đưa oxy đến cơ tim. Nếu tình trạng này kéo dài, tế bào cơ tim sẽ hoại tử. Nhồi máu cơ tim cấp là cấp cứu khẩn: người bệnh cần được can thiệp sớm để giảm nguy cơ tử vong và biến chứng nặng.

Nhận biết sớm rất quan trọng. Nhiều nghiên cứu cho thấy 70% – 85% người bệnh có triệu chứng nhồi máu cơ tim báo trước vài giờ đến vài ngày, như mệt bất thường, khó thở nhẹ, đau ngực thoáng qua… Nếu xử trí kịp thời, khả năng cứu sống và hạn chế suy tim về sau cải thiện rõ rệt. 

Những điểm cần lưu ý:

• Nhồi máu cơ tim dấu hiệu dễ bị nhầm lẫn: ngoài đau thắt ngực, nhiều người chỉ có biểu hiện nhồi máu cơ tim nhẹ như mệt lạ, buồn nôn, vã mồ hôi, đặc biệt ở phụ nữ, người cao tuổi hoặc bệnh nhân đái tháo đường.
• Nguyên nhân trực tiếp gây nhồi máu cơ tim: tắc nghẽn mạch vành gây thiếu máu nuôi tim, dẫn đến nhồi máu.
• Khung giờ vàng cấp cứu: 3 – 6 giờ đầu là giai đoạn quyết định để tái thông mạch và cứu cơ tim.

Người hút thuốc, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, lười vận động hoặc béo phì là nhóm có nguy cơ cao hơn. Những đối tượng này nên tìm hiểu nhồi máu cơ tim dấu hiệu và đến bệnh viện khám sớm khi có bất kỳ triệu chứng bất thường nào.

2. Nhồi máu cơ tim dấu hiệu cảnh báo sớm là gì?

Nhồi máu cơ tim dấu hiệu thường xuất hiện dưới dạng các triệu chứng không chỉ ở ngực mà còn ở nhiều vị trí khác (cánh tay, lưng, hàm) hoặc biểu hiện hệ thống như mệt nhiều, khó thở, toát mồ hôi lạnh. Việc nhận diện dấu hiệu nhồi máu cơ tim sớm giúp người bệnh đến bệnh viện để khám kịp thời, giảm nguy cơ tử vong và biến chứng suy tim về sau.

2.1 Các triệu chứng cảnh báo sớm 

• Đau hoặc khó chịu vùng ngực: cảm giác ép chặt, đè nặng giữa ngực hoặc bên trái; có thể kéo dài vài phút, hết rồi quay lại. Đây là một trong những triệu chứng nhồi máu cơ tim điển hình.
• Đau lan: đau mỏi hoặc khó chịu ở cánh tay (thường gặp bên trái), vai, cổ, hàm hoặc vùng trên bụng, nhiều người nhầm dấu hiệu này với đau dạ dày.
• Khó thở: xuất hiện khi nghỉ hoặc gắng sức nhẹ, đơn độc hoặc kèm đau ngực; là biểu hiện nhồi máu cơ tim quan trọng cần lưu ý.
• Mệt mỏi bất thường: cảm thấy kiệt sức lặp lại nhiều ngày không rõ nguyên nhân, thường thấy ở phụ nữ và người cao tuổi.
• Buồn nôn, ói mửa, toát mồ hôi lạnh, choáng váng: các triệu chứng kèm theo này tăng độ khẩn cấp của tình huống.

2.2 Phân biệt nhồi máu cơ tim dấu hiệu điển hình và không điển hình

• Điển hình: đau ngực kiểu ép/nặng, lan vai/tay/hàm, kèm khó thở.
• Không điển hình: mệt lạ kéo dài, khó tiêu nặng, vã mồ hôi, lo lắng bất thường, dễ bị nhầm với bệnh tiêu hóa hoặc stress.

Việc hiểu nhồi máu cơ tim dấu hiệu điển hình và không điển hình giúp bác sĩ đánh giá nhanh hơn khi bệnh nhân vào viện.

3. Dấu hiệu nhồi máu cơ tim ở nam giới và phụ nữ có khác nhau không?

Nhồi máu cơ tim xảy ra ở cả hai giới, nhưng cách cơ thể biểu hiện lại có nhiều điểm khác biệt. Chính những khác biệt này khiến phụ nữ dễ bị chẩn đoán nhầm hoặc phát hiện trễ hơn, làm tăng nguy cơ biến chứng và tử vong.

3.1 Nhồi máu cơ tim dấu hiệu giống nhau giữa nam và nữ

Đau ngực là tình trạng điển hình ở cả hai giới khi bị nhồi máu cơ tim cấp.

• Cảm giác nặng ngực, thắt chặt, bóp nghẹt, như có vật nặng đè lên giữa ngực.
• Cơn đau có thể lan sang vai trái, cánh tay trái, hàm hoặc lưng.
• Thường kéo dài hơn 10 phút và không giảm khi nghỉ ngơi.

Khó thở: Cả nam và nữ đều có thể thở ngắn hơi, hụt hơi, cảm giác không lấy đủ không khí.

Vã mồ hôi lạnh, chóng mặt, buồn nôn: Đây là cảnh báo nhồi máu cơ tim dấu hiệu quan trọng ở cả hai giới, thường đi kèm đau ngực hoặc khó thở.

Mệt mỏi và yếu sức: Trước cơn nhồi máu vài ngày, nhiều bệnh nhân cảm thấy kiệt sức bất thường, dễ mệt khi làm những hoạt động đơn giản.

3.2 Điểm khác biệt trong nhồi máu cơ tim dấu hiệu giữa nam và nữ

3.2.1 Phụ nữ dễ gặp triệu chứng không điển hình hơn nam giới

Trong nhiều trường hợp, phụ nữ không đau ngực rõ ràng, mà thay vào đó là có các biểu hiện như:

• Mệt mỏi kéo dài, không giải thích được
• Khó thở đột ngột
• Buồn nôn, nôn
• Đau sau lưng, đau cổ hoặc đau hàm
• Cảm giác ợ nóng, nặng bụng, rối loạn tiêu hóa
• Chóng mặt hoặc choáng váng
• Cảm giác “bất ổn” hoặc lo âu mạnh

Đây là lý do phụ nữ dễ cho rằng mình stress, đau dạ dày hoặc thiếu ngủ, dẫn tới trì hoãn nhập viện.

3.2.2 Nam giới: đau ngực điển hình, xuất hiện sớm và dữ dội

Nam giới có xu hướng xuất hiện cơn nhồi máu cơ tim dấu hiệu “rõ ràng” hơn:

• Đau ngực giữa hoặc lệch trái, cường độ mạnh
• Lan xuống tay trái là kiểu lan phổ biến
• Khó thở và vã mồ hôi lạnh xảy ra gần như cùng lúc

Nam giới thường đi viện sớm hơn vì triệu chứng “đập ngay vào nhận thức”.

3.3 Vì sao có sự khác biệt giữa triệu chứng nhồi máu cơ tim ở nam và nữ?

• Hormone khác nhau nên phụ nữ cảm nhận đau khác: Estrogen ảnh hưởng cách mạch máu co giãn và cách thần kinh truyền tín hiệu đau. Do đó phụ nữ có thể ít cảm nhận đau ngực ngay cả khi động mạch vành đang tắc.
• Mảng xơ vữa ở phụ nữ thường nhỏ, lan tỏa: Nam giới hay bị tắc một nhánh lớn gây cơn đau ngực điển hình. Phụ nữ hay bị tổn thương lan rộng vi mạch gây ra triệu chứng lan tỏa, mơ hồ, không “điển hình”.
• Phụ nữ có nhiều bệnh nền đi kèm hơn: Phụ nữ, đặc biệt sau mãn kinh, thường gặp tình trạng đái tháo đường, tăng huyết áp, suy giáp và béo phì. Những bệnh này làm triệu chứng nhồi máu cơ tim ở phụ nữ bị che lẫn, giống các bệnh khác.

Chính vì thế, mức độ nguy hiểm đối với phụ nữ cao hơn vì:

• Dễ bỏ qua triệu chứng
• Tới viện muộn hơn
• Tỷ lệ biến chứng (suy tim, sốc tim) cao hơn
• Tỷ lệ tử vong sau nhồi máu cơ tim ở phụ nữ cao gấp 1,5 – 2 lần so với nam giới

*Bảng so sánh nhanh nhồi máu cơ tim dấu hiệu ở phụ nữ và nam giới:

Khi xuất hiện các nhồi máu cơ tim dấu hiệu như đau thắt ngực dữ dội, khó thở hoặc vã mồ hôi lạnh, người bệnh cần được đưa đến bệnh viện ngay để xử trí khẩn cấp. Đây là giai đoạn nguy hiểm, tình trạng có thể chuyển nặng rất nhanh. Trong thời gian chờ xe cấp cứu, gia đình nên thực hiện các bước sơ cứu cơ bản đúng cách để giúp bệnh nhân vượt qua thời điểm nguy cấp và tăng cơ hội sống sót.

4. Phải làm gì khi xuất hiện nhồi máu cơ tim dấu hiệu nghi ngờ?

Nhồi máu cơ tim là tình trạng cực kỳ nguy hiểm do mạch vành bị tắc khiến một phần cơ tim thiếu máu nghiêm trọng. Diện tích cơ tim bị tổn thương càng lớn, người bệnh càng dễ suy tim và tử vong. Trong y khoa, “thời gian vàng” chỉ kéo dài khoảng 90 phút; càng đưa bệnh nhân đến bệnh viện sớm, khả năng cứu sống càng cao. Vì vậy, khi xuất hiện nhồi máu cơ tim dấu hiệu bất thường, việc nhận biết và xử trí đúng cách có thể quyết định sự sống của người bệnh.

4.1 Các bước người bệnh cần thực hiện khi nhận thấy biểu hiện nhồi máu cơ tim

Ngay khi cảm thấy các biểu hiện nhồi máu cơ tim như đau ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh hoặc mệt lả đột ngột, hãy thực hiện các bước sau:

Bước 01: Ngừng ngay mọi hoạt động

Ngồi nghỉ hoặc nằm theo tư thế nửa nằm nửa ngồi (đầu và lưng nâng khoảng 75°). Tư thế này giúp giảm gánh nặng cho tim và cải thiện lưu thông máu.

Bước 02: Giữ bình tĩnh và hít thở nhẹ nhàng

Thả lỏng vai, cổ, cánh tay; nhắm mắt và hít thở bằng mũi. Không hít sâu, không nín thở để tránh làm tim mệt hơn.

Bước 03: Nới lỏng quần áo

Tháo cúc áo, nới khăn quàng, cà vạt hoặc áo khoác dày để giảm khó chịu ở ngực.

Bước 04: Sử dụng thuốc theo hướng dẫn bác sĩ

• Nếu có sẵn thuốc điều trị cơn đau thắt ngực, ngậm dưới lưỡi Nitroglycerin hoặc dùng 2 lần dạng xịt.
• Nếu sau 5 phút chưa giảm đau, có thể dùng thêm 1 liều.
• Nếu bác sĩ đã từng chỉ định, người bệnh có thể nhai 1 viên Aspirin (để giảm hình thành cục máu đông). Tránh tự ý dùng nếu chưa từng được tư vấn.

Bước 05: Gọi cấp cứu ngay lập tức

Nhờ người thân gọi 115 hoặc số cấp cứu của bệnh viện gần nhất. Không nên tự lái xe.

4.2 Sơ cứu đúng cách cho người bị nhồi máu cơ tim

Khi người bệnh xuất hiện nhồi máu cơ tim dấu hiệu nghiêm trọng (đau ngực dữ dội, khó thở, ngất…), người xung quanh có thể hỗ trợ tạm thời như sau:

Bước 01: Đặt bệnh nhân ở tư thế an toàn – Cho ngồi hoặc nằm và nới lỏng quần áo để dễ thở.

Bước 02: Gọi cấp cứu ngay – Nếu khu vực không thể chờ 115 quá lâu, có thể chủ động đưa bệnh nhân đến bệnh viện bằng taxi.

Bước 03: Ép tim ngoài lồng ngực nếu bệnh nhân ngừng thở – ngừng tim

• Bắt đầu càng sớm càng tốt.
• Mỗi phút chậm trễ, bệnh nhân mất khoảng 10% cơ hội sống.

*Lưu ý: Chỉ thực hiện ép tim nếu đã được huấn luyện hoặc biết kỹ thuật cơ bản.

4.3 Cấp cứu nhồi máu cơ tim tại Bệnh viện FV — Đảm bảo “70 phút giờ vàng”

Nếu bệnh nhân ở gần Bệnh viện FV, nên chuyển đến ngay vì bệnh viện có khả năng can thiệp mạch vành khẩn cấp nhanh chóng, đảm bảo thời gian tối ưu để cứu cơ tim.

Hệ thống cấp cứu – tim mạch tại Bệnh viện FV bao gồm:

• Khoa Cấp cứu và Khoa Tim mạch hoạt động 24/7, luôn sẵn sàng tiếp nhận mọi trường hợp khẩn cấp.
• Trang thiết bị hiện đại: xe cấp cứu chuyên dụng, máy theo dõi liên tục, hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh tốc độ cao.
• Đội ngũ bác sĩ – điều dưỡng được đào tạo bài bản về cấp cứu tim mạch và can thiệp mạch vành, phối hợp nhanh chóng với các chuyên khoa khác.
• Tại Khoa Tim mạch và Tim mạch can thiệp – Bệnh viện FV, bệnh nhân được:

• Khám và đánh giá nhanh,
• Chẩn đoán chính xác (điện tâm đồ, xét nghiệm men tim),
• Can thiệp mạch vành kịp thời để hạn chế tối đa tổn thương cơ tim. 
• Bệnh viện FV ứng dụng nghiệm pháp gắng sức tim mạch – hô hấp (CPET): “Chuẩn vàng” của các trung tâm tim mạch tiên tiến. CPET là ưu thế vượt trội của Bệnh viện FV khi hiện nay rất ít bệnh viện tại Việt Nam triển khai được kỹ thuật này trong tầm soát tim mạch.

Nhờ quy trình khép kín và phối hợp chuyên môn cao, Khoa Tim mạch ghi nhận 99% ca nhồi máu cơ tim cấp tại FV đáp ứng thời gian chuẩn quốc tế, với tỷ lệ sống vượt 95%, đây là một minh chứng rõ rệt cho hiệu quả của mô hình cấp cứu tim mạch tại bệnh viện.

* Theo quy định quốc tế, thời gian từ khi bệnh nhân bị tổn thương mạch vành hoặc nhồi máu cơ tim được tiếp nhận tại khoa cấp cứu đến khi hoàn tất can thiệp phải dưới 90 phút. Tuy nhiên, Bệnh viện FV đặt ra tiêu chí khắt khe hơn: rút ngắn thời gian xuống dưới 70 phút. Tại đây, bệnh nhân chỉ mất hơn 10 phút từ lúc vào phòng cấp cứu đến khi được chuyển vào Cathlab và chưa đầy 25 phút để hoàn tất đặt stent.

Xem ngay video Bệnh viện FV cấp cứu kịp thời bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim nguy kịch:

5. Cách phòng ngừa nhồi máu cơ tim hiệu quả

Nhồi máu cơ tim dấu hiệu không xuất hiện một cách ngẫu nhiên, nhiều khi là hệ quả của thói quen và bệnh mạn tính đã tồn tại lâu. Phòng ngừa chủ động giúp giảm nguy cơ cấp tính và hạn chế biến chứng lâu dài. Dưới đây là lộ trình thực tế, dễ áp dụng và có cơ sở y khoa để bảo vệ tim mạch.

5.1 Nguyên tắc phòng ngừa chung

• Duy trì lối sống lành mạnh: ngủ đủ giấc, hạn chế stress, ăn cân bằng (tăng rau củ, giảm muối, giảm chất béo bão hòa và đồ ngọt), không bỏ bữa sáng.
• Hoạt động thể lực đều đặn: tối thiểu 150 phút/tuần hoạt động vừa phải (đi bộ nhanh, đạp xe, bơi).
• Tránh thuốc lá, hạn chế rượu bia và các chất kích thích, đây là những yếu tố làm tăng xơ vữa và co mạch.

5.2 Kiểm soát các bệnh nền có liên quan

• Huyết áp: theo dõi và điều trị khi ≥140/90 mmHg (hoặc theo ngưỡng bác sĩ chỉ định).
• Đái tháo đường: duy trì HbA1c trong ngưỡng mục tiêu; kiểm soát đường huyết giúp giảm tổn thương mạch.
• Rối loạn lipid: tuân thủ thuốc hạ mỡ máu khi được chỉ định (statin), không tự ý ngưng thuốc.
• Kiểm soát cân nặng, giảm mỡ bụng, và điều trị các bệnh viêm mạn tính nếu có.

5.3 Chủ động chuẩn bị khi có nguy cơ cao

• Người có bệnh mạch vành, tiền sử gia đình tim mạch sớm hoặc nhiều yếu tố nguy cơ nên luôn mang theo thuốc cấp cứu đã được kê (ví dụ: nitroglycerin) và biết cách sử dụng.
• Lập danh sách thuốc, dị ứng, số liên hệ khẩn cấp; thông báo cho người thân cách nhận biết nhồi máu cơ tim dấu hiệu và cách gọi cấp cứu.
• Tham gia chương trình tầm soát và kiểm tra bệnh lý mạn tính định kỳ.

5.4 Tầm soát tim mạch — giải pháp chủ động tại Bệnh viện FV

Bệnh viện FV cung cấp gói “Kiểm tra tim mạch và hệ thống mạch máu toàn diện” (thời gian thực hiện trong khoảng 5 – 6 giờ) gồm: khám tim mạch, điện tâm đồ, siêu âm tim, nghiệm pháp gắng sức, siêu âm Doppler động mạch cảnh, X-quang ngực và xét nghiệm chuyên sâu (đường huyết, lipid, CRP, chức năng thận…).

Gói tầm soát giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, từ tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đến các dấu hiệu ban đầu của nhồi máu cơ tim cấp, để bác sĩ lên kế hoạch điều trị và điều chỉnh lối sống cá nhân hóa.

Đặc biệt, Bệnh viện FV đang triển khai ưu đãi 20% (theo chương trình đã công bố) nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ tầm soát sớm. Đồng thời, từ 01/07/2025, BHYT chi trả 100% quyền lợi theo quy định cho trường hợp cấp cứu tim mạch; không cần chuyển tuyến hay đăng ký ban đầu tại Bệnh viện FV.

FV có đội ngũ tư vấn BHYT hỗ trợ tận tình, đồng thời hướng dẫn kết hợp BHYT, bảo hiểm tư nhân và thẻ hội viên FV, trả góp chia nhỏ thanh toán hằng tháng để tối ưu chi phí điều trị và nhẹ gánh tài chính cho bệnh nhân và gia đình.

Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện nhồi máu cơ tim dấu hiệu như đau thắt ngực, khó thở, mệt lạ hoặc vã mồ hôi, đừng chần chừ. Mỗi phút trôi qua đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cứu sống. Hãy liên hệ ngay Bệnh viện FV để được thăm khám tim mạch chuyên sâu, can thiệp kịp thời trong “khung giờ vàng” và chủ động phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

Thông tin Bệnh viện FV:

• Số điện thoại: (028) 35 11 33 33
• Website: https://www.fvhospital.com/vi/

Địa chỉ Bệnh viện FV: Số 06 Nguyễn Lương Bằng, Phường Tân Mỹ (Quận 7 cũ), TP.Hồ Chí Minh