Tiêm phòng cúm cho mẹ bầu khi nào và ở đâu?

Tiêm phòng cúm cho mẹ bầu không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe thai phụ mà còn là “tấm khiên” miễn dịch đầu đời cho thai nhi. Trong bối cảnh virus cúm liên tục biến chủng và tấn công mạnh vào hệ hô hấp, đặc biệt ở phụ nữ mang thai có sức đề kháng suy giảm, việc chủ động tiêm ngừa càng trở nên cấp thiết. Tiêm vào thời điểm nào? Có an toàn khi mẹ bầu đang bị cảm hoặc mẹ bầu khó thở về đêm? Giải đáp đầy đủ, chính xác và khoa học sẽ có trong bài viết dưới đây.

1. Vì sao mẹ bầu cần tiêm cúm ngay cả khi ốm nhẹ?

Việc tiêm phòng cúm cho mẹ bầu là biện pháp chủ động và an toàn nhằm bảo vệ sức khỏe cho cả thai phụ và thai nhi, ngay cả khi thai phụ chỉ đang có triệu chứng cảm nhẹ. Trong giai đoạn thai sản, hệ miễn dịch của người mẹ suy giảm sinh lý để thích nghi với bào thai, khiến virus cúm dễ xâm nhập và gây biến chứng nghiêm trọng hơn so với người bình thường.

1.1 Cúm gây ra nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe mẹ và thai nhi

Khi mang thai, mẹ bầu dễ gặp phải các triệu chứng như ho, sốt, sổ mũi, đau cơ, đây là những dấu hiệu dễ nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, nếu là cúm do virus Influenza, đặc biệt là chủng A/H1N1 hoặc A/H3N2, nguy cơ tiến triển thành viêm phổi nặng, suy hô hấp, sảy thai hoặc sinh non tăng cao. Đáng chú ý, cúm còn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi trong giai đoạn sớm, nhất là ở tam cá nguyệt đầu tiên.

Thực tế lâm sàng ghi nhận nhiều trường hợp mẹ bầu khó thở về đêm do viêm đường hô hấp dưới sau nhiễm cúm. Trong một số trường hợp, cảm cúm làm tăng nhịp tim, giảm oxy máu, dẫn đến rối loạn trao đổi khí, một trong những yếu tố đe dọa an toàn thai kỳ.

1.2 Tiêm phòng cúm cho mẹ bầu là lựa chọn an toàn được khuyến nghị

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các hiệp hội sản phụ khoa uy tín quốc tế đều khẳng định: tiêm phòng cúm cho mẹ bầu là hoàn toàn an toàn, không gây dị tật thai nhi và có thể thực hiện ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ, lý tưởng nhất là từ tuần thứ 13 trở đi.

Ngay cả khi mẹ bầu có các dấu hiệu bị cúm và tìm cách trị cảm cúm cho mẹ bầu bằng phương pháp dân gian như uống gừng, chanh ấm, hay nghỉ ngơi vẫn chưa thuyên giảm, việc trì hoãn tiêm ngừa là không cần thiết. Ngược lại, vaccine giúp tạo kháng thể chủ động, không chỉ giảm mức độ bệnh nếu nhiễm, mà còn truyền kháng thể cho thai nhi, hình thành lớp bảo vệ miễn dịch tự nhiên kéo dài sau sinh ít nhất 6 tháng.

1.3 Tiêm phòng cúm giúp giảm nguy cơ nhập viện và biến chứng sản khoa

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, tiêm phòng cúm cho mẹ bầu có thể giảm đến 40% – 60% nguy cơ nhập viện do cúm và các biến chứng hô hấp liên quan. Đây là lợi ích đáng kể trong bối cảnh các bệnh lý hô hấp ngày càng gia tăng và có xu hướng nặng hơn ở đối tượng mẹ bầu.

Ngoài ra, cúm còn làm nặng hơn các tình trạng sẵn có như thiếu máu, tiểu đường thai kỳ hoặc tăng huyết áp, làm tăng nguy cơ tiền sản giật, một trong những tai biến sản khoa nguy hiểm.

2. Mốc thời gian vàng để tiêm phòng cúm cho mẹ bầu

Thời điểm tiêm phòng cúm cho mẹ bầu không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả miễn dịch mà còn quyết định khả năng bảo vệ song song cho cả mẹ và thai nhi trong suốt quá trình thai sản. Do đó, xác định đúng giai đoạn tiêm là yếu tố then chốt để phòng ngừa biến chứng hô hấp, đặc biệt ở những thai phụ đang có nền sức khỏe mẫn cảm hoặc có triệu chứng như mẹ bầu khó thở về đêm, dễ bị viêm phổi sau nhiễm cúm.

2.1 Tam cá nguyệt thứ hai: Giai đoạn tối ưu để tiêm phòng cúm

Theo khuyến cáo từ WHO, CDC Hoa Kỳ và Bộ Y tế Việt Nam, thời điểm lý tưởng nhất để tiêm phòng cúm cho mẹ bầu là từ tuần thai thứ 13, tức giai đoạn đầu của tam cá nguyệt thứ hai. Đây là thời điểm hệ miễn dịch của mẹ đã dần ổn định trở lại, các cơ quan thai nhi đã hình thành tương đối hoàn chỉnh, giúp vaccine đạt hiệu quả sinh miễn dịch cao, đồng thời hạn chế tối đa tác động phụ nếu có.

Giai đoạn này cũng đồng thời là lúc mẹ bầu bắt đầu cảm nhận rõ hơn sự thay đổi về hô hấp và tim mạch. Nhiều thai phụ bắt đầu xuất hiện triệu chứng mẹ bầu khó thở về đêm, cảm giác mệt mỏi, nghẹt mũi do thay đổi nội tiết và lưu lượng tuần hoàn tăng lên. Việc tiêm ngừa cúm sớm sẽ giúp ngăn chặn virus Influenza xâm nhập vào hệ hô hấp đang nhạy cảm và dễ bị tổn thương.

2.2 Có thể tiêm sớm hơn – trước hoặc ngay khi bước vào thai kỳ

Đối với những phụ nữ có kế hoạch mang thai trong mùa cúm (từ tháng 9 đến tháng 3 hằng năm), việc tiêm vaccine cúm trước khi mang thai ít nhất 1 tháng là lựa chọn ưu tiên. Điều này không chỉ đảm bảo miễn dịch ngay từ những tuần đầu thai kỳ, thời điểm dễ xảy ra cảm cúm mà còn giúp giảm đáng kể nguy cơ sảy thai, sốt cao hay tổn thương bào thai khi chưa hình thành nhau thai đầy đủ.

Trường hợp thai phụ chưa được tiêm phòng từ trước và đang mang thai ở tam cá nguyệt đầu tiên, vẫn có thể tiêm nếu sức khỏe ổn định, không sốt cao hay có các chống chỉ định rõ ràng. Việc trì hoãn không cần thiết, bởi nguy cơ nhiễm cúm cộng đồng luôn hiện diện, đặc biệt khi hệ miễn dịch của mẹ bầu chưa thể chống đỡ hiệu quả như bình thường.

2.3 Tiêm phòng kịp thời giúp bảo vệ cả mẹ lẫn bé đến sau sinh

Điều đặc biệt có giá trị của việc tiêm phòng cúm cho mẹ bầu là khả năng truyền kháng thể qua nhau thai đến thai nhi. Các nghiên cứu cho thấy, trẻ sinh ra từ những bà mẹ được tiêm ngừa cúm trong thai kỳ sẽ có lượng kháng thể bảo vệ cao trong 6 tháng đầu đời, đây là giai đoạn trẻ chưa đủ tuổi tiêm vaccine cúm trực tiếp. Đồng thời, điều này còn giúp giảm tỉ lệ nhập viện vì cúm ở trẻ sơ sinh.

Ngoài ra, với những thai phụ đang điều trị cảm cúm cho mẹ bầu hoặc đã từng mắc cúm trong thai kỳ trước, việc tiêm ngừa lại ở giai đoạn tiếp theo vẫn được khuyến nghị nếu chưa thuộc mùa cúm mới hoặc chưa đủ thời gian tạo kháng thể. Đây cũng là biện pháp gián tiếp giúp kiểm soát nguy cơ lây lan trong cộng đồng, nơi mẹ bầu luôn thuộc nhóm nguy cơ cao.

3. Những điều cần biết trước và sau khi tiêm phòng cúm cho mẹ bầu

Dù được chứng minh là an toàn và hiệu quả, việc tiêm phòng cúm cho mẹ bầu vẫn cần tuân thủ một số hướng dẫn chuyên môn để đạt hiệu quả tối ưu và hạn chế phản ứng phụ. Từ khâu chuẩn bị trước tiêm cho đến theo dõi sau tiêm, việc chủ động nắm rõ các lưu ý sẽ giúp mẹ bầu an tâm bảo vệ sức khỏe bản thân và thai nhi trong suốt hành trình thai sản.

3.1. Trước khi tiêm: Mẹ bầu cần chuẩn bị gì?

Trước khi quyết định tiêm phòng cúm cho mẹ bầu, sản phụ nên được bác sĩ sản khoa và chuyên gia tiêm chủng tư vấn đầy đủ. Việc đánh giá sức khỏe tổng quát, tiền sử dị ứng, các bệnh lý nền, tình trạng mang thai (đặc biệt là giai đoạn 3 tháng đầu hoặc thai kỳ có yếu tố nguy cơ) là yếu tố bắt buộc.

Ngoài ra, cần hoãn tiêm phòng cúm trong các trường hợp:

• Đang sốt cao, nhiễm trùng cấp tính hoặc có dấu hiệu nhiễm siêu vi;
• Có tiền sử dị ứng với thành phần của vắc-xin cúm (như protein trứng);
• Đang trong quá trình điều trị cảm cúm cho mẹ bầu bằng thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc hạ sốt.

Mẹ bầu khó thở về đêm, hoặc có dấu hiệu bất thường về hô hấp, cũng cần trao đổi rõ với bác sĩ trước khi tiêm để được đánh giá khả năng dung nạp vắc-xin. Trong hầu hết các trường hợp, tiêm phòng cúm không chống chỉ định tuyệt đối, nhưng cần cân nhắc thời điểm và thể trạng thực tế của sản phụ.

3.2. Sau khi tiêm: Theo dõi gì và xử lý thế nào?

Sau khi tiêm phòng cúm cho mẹ bầu, cần ở lại cơ sở y tế ít nhất 30 phút để theo dõi các phản ứng dị ứng tức thì như nổi mề đay, khó thở, sưng môi hoặc sốc phản vệ (hiếm gặp). Trong 1 – 3 ngày sau tiêm, một số phản ứng nhẹ thường gặp gồm:

• Sưng đau nhẹ tại vị trí tiêm;
• Mệt mỏi thoáng qua, sốt nhẹ;
• Cảm giác buồn nôn, tương tự như triệu chứng khi mẹ bầu bị cúm nhẹ.

Nếu các dấu hiệu này kéo dài quá 48 giờ hoặc kèm theo các biểu hiện nặng như mẹ bầu khó thở về đêm, co thắt ngực, sốt cao không đáp ứng hạ sốt, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế.

Thai sản là giai đoạn đặc biệt, nên mọi tác động dù nhỏ cũng cần được theo dõi sát sao. Trong quá trình này, nếu sản phụ xuất hiện triệu chứng cúm, cần phân biệt rõ với phản ứng sau tiêm để có hướng xử lý kịp thời, tránh nhầm lẫn với nhu cầu điều trị cảm cúm cho mẹ bầu thực sự.

3.3. Lưu ý quan trọng giúp tiêm phòng cúm an toàn và hiệu quả

Để tiêm phòng cúm cho mẹ bầu an toàn, cần lưu ý:

• Chỉ tiêm tại cơ sở y tế uy tín, có đủ trang thiết bị cấp cứu phản vệ;
• Giữ cơ thể đủ nước, ngủ đủ giấc và không ăn quá no trước khi tiêm;
• Ghi nhớ thời gian tiêm để theo dõi hiệu quả miễn dịch (vắc-xin cúm cần tối thiểu 2 tuần để tạo kháng thể bảo vệ mẹ và bé);
• Chủ động báo với bác sĩ nếu đang điều trị cảm cúm cho mẹ bầu, có thai kỳ nguy cơ hoặc đang sử dụng thuốc ảnh hưởng miễn dịch.

Ngoài ra, nếu mẹ bầu khó thở về đêm hoặc có tiền sử hen suyễn, dị ứng nặng, nên được theo dõi sát sau tiêm và không nên tiêm vào buổi tối muộn hoặc khi không có nhân viên y tế giám sát.

4. Lợi ích khi tiêm phòng cúm tại Bệnh viện FV 

Là bệnh viện đa khoa quốc tế đầu tiên tại Việt Nam đạt chuẩn JCI 4 lần liên tiếp, Bệnh viện FV không chỉ nổi bật với năng lực điều trị chuyên sâu mà còn là điểm đến tin cậy cho các dịch vụ y tế dự phòng, trong đó có tiêm phòng cúm cho mẹ bầu là một giải pháp y khoa thiết yếu bảo vệ sức khỏe hai thế hệ.

4.1. Tiêm phòng cúm an toàn trong hệ thống kiểm soát chất lượng chuẩn quốc tế

Bệnh viện FV triển khai tiêm ngừa cúm mùa cho phụ nữ mang thai theo đúng hướng dẫn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế Việt Nam. Tại đây, toàn bộ vắc-xin cúm đều được nhập khẩu chính ngạch, bảo quản trong hệ thống dây chuyền lạnh đạt chuẩn quốc tế GSP, đảm bảo chất lượng và độ ổn định sinh học của vắc-xin đến từng liều tiêm.

Mẹ bầu khi đến tiêm sẽ được khám sàng lọc kỹ lưỡng bởi bác sĩ chuyên khoa Sản hoặc Nội tổng quát để đánh giá nguy cơ, loại trừ chống chỉ định, đặc biệt trong các trường hợp có tiền sử dị ứng, thai sản nguy cơ cao hoặc đang mắc bệnh lý nền.

Đối với những thai phụ đang có triệu chứng cảm nhẹ, bác sĩ sẽ xác định rõ tình trạng sức khỏe hiện tại trước khi tiêm. Nếu có dấu hiệu bất thường như mệt mỏi kéo dài, hoặc mẹ bầu khó thở về đêm, sản phụ sẽ được theo dõi kỹ và có thể chỉ định hoãn tiêm để đảm bảo an toàn tối đa. Trong trường hợp cần thiết, Bệnh viện FV cũng cung cấp giải pháp y khoa trong việc điều trị cảm cúm cho mẹ bầu theo hướng cá nhân hóa, thay vì tự ý dùng thuốc không kiểm soát.

4.2. Dịch vụ chăm sóc toàn diện, thuận tiện và linh hoạt

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp vắc-xin tiêm phòng cúm cho mẹ bầu chất lượng cao, FV còn đem lại trải nghiệm y tế trọn vẹn thông qua hệ thống dịch vụ hỗ trợ toàn diện cho thai phụ:

• Chương trình Theo dõi Thai kỳ tại Bệnh viện FV tích hợp tiêm chủng, siêu âm, xét nghiệm và chăm sóc dinh dưỡng, giúp mẹ bầu an tâm trong suốt quá trình mang thai;
• Khoa Dinh dưỡng FV tư vấn chế độ ăn, bổ sung vi chất đúng liều lượng trước và sau khi tiêm phòng cúm cho mẹ bầu;
• Dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại nhà dành cho thai phụ không thể di chuyển hoặc muốn tiêm tại nhà có nhân viên y tế theo dõi sát sao;
• Tư vấn y tế từ xa giúp sản phụ được khám, đánh giá sức khỏe từ xa và lên lịch tiêm chủng phù hợp mà không cần đến trực tiếp bệnh viện trong các giai đoạn nhạy cảm.

Những trường hợp có biểu hiện bất thường như mẹ bầu khó thở về đêm, đau ngực, hay triệu chứng hô hấp kéo dài, đều có thể được tiếp cận nhanh chóng với đội ngũ bác sĩ Nội khoa – Hô hấp – Sản khoa để đưa ra phác đồ phù hợp, thay vì tự ý điều trị cảm cúm cho mẹ bầu tại nhà.

4.3. Đặt lịch tiêm phòng cúm nhanh chóng tại Bệnh viện FV

Với nền tảng y khoa chuẩn quốc tế, đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao và hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ toàn diện, Bệnh viện FV hiện là một trong số ít cơ sở y tế tại TP.HCM đáp ứng được đầy đủ các tiêu chuẩn tiêm phòng cúm cho mẹ bầu an toàn, hiệu quả và cá nhân hóa theo từng thể trạng sản phụ.

Bên cạnh đó, các hội thảo cộng đồng định kỳ do FV tổ chức như “Thai kỳ nhẹ nhàng – Vượt cạn an toàn” không chỉ cung cấp kiến thức về thai sản và phòng bệnh, mà còn giúp sản phụ hiểu rõ giá trị của chủ động tiêm chủng, vì đây là một trong những hành động thiết thực nhất để bảo vệ bé yêu ngay từ trong bụng mẹ.

Hãy đặt lịch tiêm phòng cúm cho mẹ bầu tại Bệnh viện FV – nơi mang đến dịch vụ an toàn, nhanh chóng và được theo dõi sát sao bởi đội ngũ bác sĩ sản khoa đầu ngành. Đừng để cúm mùa làm gián đoạn hành trình thai sản khỏe mạnh của bạn.

FV – đồng hành cùng mẹ bầu trên từng chặng đường làm mẹ.

Thông tin Bệnh viện FV:

• Số điện thoại: (028) 35 11 33 33
• Website: https://www.fvhospital.com/vi/

Địa chỉ Bệnh viện FV: Số 06 Nguyễn Lương Bằng, Phường Tân Mỹ (Quận 7 cũ), TP.Hồ Chí Minh